بازدید: 7

تبعات حمله ترکیه به سوریه

منبع : فرارو کد خبر: 2093352
تبعات حمله ترکیه به سوریه

به هر حال، این بار ترکیه قصد دارد یک نگرانی طولانی مدت را به شکل نظامی برطرف کند. ترامپ هم به رغم مخالفت نهاد‌های حاکمیتی آمریکا، به آن چراغ سبز نشان داده است. اما به دلیل تعارض و تضاد منافع قدرت‌های منطقه‌ای و بین المللی در خاورمیانه، راه حل‌های نظامی در این منطقه ملتهب معمولا کارساز نیست. از این رو، باید دید آیا عملیات جدید ترکیه اهداف مورد نظر سیاست‌سازان این کشور را محقق می‌کند یا اینکه سوریه به باتلاقی برای ترکیه تبدیل خواهد شد.


فرارو- گروه های مسلح کردی در شمال شرق سوریه برای بدترین سناریو آماده می شوند. عملیات نظامی ترکیه علیه آن ها «بزودی»، شاید امشب یا فردا، آغاز می شود. مقامات ترکیه می گویند افراد مسلح کردی دو گزینه بیشتر ندارند؛ یا از گروه های مسلح جدا شوند یا اینکه ترکیه با آن ها برخورد خواهد کرد.

به گزارش فرارو، در پی موافقت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، با عملیات قریب الوقوع ترکیه در شمال شرق سوریه، شمارش معکوس ورود نیرو های مسلح ترکیه به خاک سوریه آغاز شد. مقامات ترکیه می گویند این عملیات «به زودی» آغاز می شود. منابع آمریکایی نیز پیش بینی می کنند که عملیات ترکیه ظرف ۲۴ ساعت آینده شروع شود.

گروه موسوم به «نیرو های دمکراتیک سوریه» که عمدتا از کرد ها متشکل شده، در منطقه شمال شرق سوریه حضور چشمگیری دارد. گروه کردی «یگان های مدافع خلق» (YPG) بخش اصلی نیرو های دمکراتیک سوریه است که از حمایت تسلیحاتی و سیاسی آمریکا برخوردار است. ترکیه این یگان ها را «تروریستی» و بخشی از «حزب کارگران کردستان» (PKK) می داند و بار ها آن ها را به حمله نظامی تهدید کرده است. تاکنون، ترکیه حداقل دو بار علیه احزاب مسلح کردی در سوریه عملیات نظامی نسبتا بزرگ (عملیات شاخه زیتون و عملیات سپر فرات) انجام داده است. اما حضور نیرو های آمریکایی و حمایت تسلیحاتی آمریکا از احزاب کردی مانع از پیروزی ترکیه بر این احزاب شد. در سال های اخیر، آمریکا و نیرو های دمکراتیک سوریه، به دلیل جنگ با داعش، پیوند های نزدیکی برقرار کردند؛ به طوری که کرد های سوریه متحد کلیدی آمریکا در جنگ علیه داعش به شمار می رفتند. با شکست داعش، این پیوند تضعیف شد و سرانجام ترامپ در تماس تلفنی عصر یک شنبه گذشته با اردوغان، ضربه مهلکی به آن زد.
 
بخوانید: 
اردوغان چگونه به ترامپ رو دست زد؟
معامله اردوغان و ترامپ بر سر سوریه چه بود؟

در این تماس تلفنی، که بسیاری از ناظران و رسانه ها و حتی دولت آمریکا را متحیر کرد، ترامپ با عملیات ترکیه علیه کرد ها و نیز خارج کردن نیرو های آمریکایی از منطقه عملیات موافقت کرد. در بیانیه کاخ سفید درباره تماس ترامپ و اردوغان آمده است که ترکیه به زودی در شمال سوریه عملیاتی آغاز خواهد کرد. نیرو های مسلح آمریکا از این عملیات حمایت نخواهند کرد و در آن نقشی نخواهند داشت. افزون بر این، نیرو های نظامی آمریکا در منطقه عملیات حضور نخواهند داشت.

در پی انتقادات زیاد محافل رسانه ای و سیاسی آمریکا از همراهی ترامپ با عملیات ترکیه، او سعی کرد موضع خود را تعدیل کند. از این رو، به ترکیه هشدار داد که در صورت ارتکاب اعمال غیرانسانی علیه کردها، اقتصاد آن را «تارومار» خواهد کرد.

اما ظاهرا مقامات ترکیه از این هشدار نگران نیستند. یک مقام بلندپایه دولت آمریکا به مجله فارین پالیسی گفته مقامات ترکیه به سفارت آمریکا اطلاع داده اند که عملیات ظرف یک روز آغاز خواهد شد. دو مقام کردی نیز این خبر را تایید کردند. از سوی دیگر، ترکیه نیز اعلام کرده این عملیات به زودی آغاز می شود. فخرالدین آلتون، رئیس دفتر ارتباطات در کاخ ریاست جمهوری ترکیه، در توئیتی، نوشت: «ارتش ترکیه، به همراه ارتش آزاد سوریه (معارضان سوری) به زودی از مرز ترکیه و سوریه عبور خواهد کرد. افراد مسلح یگان های مدافع خلق دو گزینه دارند: آن ها می توانند جدا بشوند یا اینکه ما آن ها را از اخلال در تلاش های ضدداعشی مان منع خواهیم کرد.»
 
تبعات حمله ترکیه به سوریه
تجهیزات ارتش ترکیه که به مرز سوریه اعزام شدند.

تبعات و چالش های عملیات احتمالی ترکیه در سوریه
ترکیه عملیات خود را مبارزه با داعش می داند. اما بسیاری بر این باور هستند که هدف اصلی عملیات، نابود کردن احزاب مسلح کردی در شمال شرق سوریه است. مقامات ترکیه هم این هدف را پنهان نمی کنند. هدف دیگر ترکیه که از دیدگاه برخی ناظران با هدف نخست ارتباط دارد، اسکان دادن تعداد زیادی از آورگان سوری مقیم ترکیه در مناطق شمال و شمال شرق سوریه است.

اما ممکن است ترکیه در تحقق این اهداف با مشکلات کم سابقه ای روبرو شود. برای فهم پیچیدگی ها و تبعات عملیات جدید ترکیه، باید به دو عملیات این کشور، یعنی شاخه زیتون و سپر فرات، رجوع کرد. از سال ۲۰۱۶ تاکنون، ترکیه حداقل دوبار در خاک سوریه عملیات نظامی انجام داد. نخستین عملیات با نام عملیات سپر فرات در آگوست ۲۰۱۶ شروع شد و در آن ترکیه مناطق جرابلس، الباب و اعزاز را تصرف کرد. عملیات دوم، با نام عملیات شاخه زیتون در ژانویه ۲۰۱۸ در منطقه عفرین آغاز شد. مهمترین درگیری ها در این عملیات، حدودا دو ماه طول کشید و در آن شهر عفرین به تصرف نیرو های ترکیه درآمد.

عملیات جدید ترکیه این بار هم از نظر مساحت و هم از نظر اهداف متفاوت است. محافل رسانه ای ترکیه می گویند میدان عملیات جدید ترکیه حدود ۴۶۰ کیلومتر امتداد و بین ۳۰ تا ۴۰ کیلومتر عمق دارد. به عبارت دیگر، عملیات جدید از غرب رود فرات تا مرز سوریه و عراق را پوشش می دهد. این مساحت، بسیار گسترده تر از دو عملیات سابق ترکیه در خاک سوریه است. از این رو، چالش های ترکیه در این عملیات نیز بیشتر خواهد بود. یکی از این چالش ها، مقاومت مسلحانه احزاب کردی در برابر پیشروی ارتش ترکیه و احتمال کشیده شدن درگیری به خاک ترکیه است.
 
بخوانید:
ترکیه در سوریه به دنبال چیست؟

کرد های سوریه هشدار داده اند که حمله ترکیه، به یک «جنگ تمام عیار» منجر خواهد شد. مظلوم کوبانی، فرمانده نیرو های دمکراتیک سوریه، در توئیتی نوشت: «مناطق مرزی شمال شرق سوریه در آستانه یک فاجعه انسانی محتمل است. این حمله، خون هزاران غیرنظامی بی گناه را خواهد ریخت.»

علاوه بر این، گزارش های رسانه ای حاکی از این است که شبه نطامیان کرد برای مقابله با حمله ترکیه بسیج عمومی اعلام کرده و تعداد زیادی از نیرو های خود را به مرز با ترکیه اعزام کرده اند. این نیروها، در چند سال گذشته، آموزش و تسلیحات آمریکایی قابل توجهی دریافت کردند. از این رو، این احتمال وجود دارد که در صورت حمله ترکیه به مناطق شبه نظامیان کرد، آن ها شهر های مرزی ترکیه را هم هدف قرار دهند. ترکیه نیز ممکن است مجبور شود برخی شهر های مرزی خود را تخلیه کند. این امر در عملیات شاخه زیتون و جنگ عفرین اتفاق افتاد. در جنگ عفرین، شبه نظامیان کرد سوری، شهر های ریحانیه، هاتای، کیلیس و هاسای ترکیه را با موشک های کاتیوشا هدف قرار دادند. ترکیه مجبور شد برخی شهر ها را تخلیه کند.

برخی کارشناسان نظامی بر این باور هستند که ترکیه می تواند به آسانی، کیلومتر ها در شمال شرق سوریه پیشروی کند، اما حفظ و تامین امنیت مناطق متصرفه دشوار خواهد بود. شبه نظامیان کرد، تسلیحات قابل توجهی از آمریکا دریافت کرده بودند و در جنگ با داعش مهارت های نظامی آن ها تقویت شده است. گذشته از این، نیروی هوایی ترکیه در مناطق عملیات، محدودیت هایی خواهد داشت. چرا که این مناطق، بخشی از حوزه فعالیت ائتلاف بین المللی ضد داعش است. از این رو، نیرو های زمینی ترکیه ممکن است نتوانند از پوشش هوایی مطلوب استفاده کنند.
 
تبعات حمله ترکیه به سوریه
ترکیه می گوید عملیات «به زودی» آغاز می شود، اما برخی رسانه ها از ورود ارتش این کشور به خاک سوریه خبر می دهند.

اما فارغ از توانمندی ها و تسلیحات دو طرف منازعه، عامل سومی نیز وجود دارد که ممکن است معادلات را به هم بزند و آن داعش است. ترامپ گفته ترکیه مسئولیت نگهداری از زندانیان داعشی در شمال شرق سوریه را به عهده خواهد گرفت. ولی مشکل این است که این زندانیان در حال حاضر در اختیار شبه نظامیان کرد هستند. با توجه به اینکه کرد ها در حال حاضر معتقدند که آمریکا به آن ها از پشت خنجر زده است، احتمالا در اقدامی تلافی جویانه، زندانیان داعشی را آزاد کنند. چنین اقدامی می تواند ترکیه را با چالش جدیدی مواجه کند. از هم اکنون، گزارش هایی درباره آزاد کردن داعشی های زندانی منتشر شده است. روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی مدعی شد شبه نظامیان کرد، آزاد کردن سه هزار داعشی زندانی را بررسی می کنند.
 
اقدام می تواند نشانه ای از فاصله گرفتن کرد ها از آمریکا باشد. با خروج آمریکا از برخی مناطق کردها، این مناطق در برابر حمله ارتش ترکیه بی دفاع شده اند. از این رو، ظاهرا کرد ها به دنبال یک حامی جدید هستند. روزنامه الاخبار لبنان می گوید با وساطت ایران کانال های گفتگو میان کرد های سوریه و دولت این کشور فعال شده است. به گفته این روزنامه، شنبه گذشته، با حضور «واسطه های ایرانی»، دیدار «مهمی» میان مقامات سوریه و نمایندگان نیرو های دمکراتیک سوریه و یگان های مدافع خلق در حلب اتفاق افتاد.

افزون بر چالش داعش، ترکیه با یک چالش داخلی هم مواجه است. میلیون ها شهروند ترکیه، کرد هستند. آغاز عملیات ترکیه علیه کرد های سوریه، ممکن است کرد های ترکیه را خشمگین و موجی از ناامنی و ناآرامی ایجاد کند. البته گزارش های رسانه ای حاکی از آن است که همزمان با آغاز عملیات ترکیه در خاک سوریه، حضور نیرو های امنیتی در شهر های کردنشین ترکیه افزایش یافته است.

به هر حال، این بار ترکیه قصد دارد یک نگرانی طولانی مدت را به شکل نظامی برطرف کند. ترامپ هم به رغم مخالفت نهاد های حاکمیتی آمریکا، به آن چراغ سبز نشان داده است. اما به دلیل تعارض و تضاد منافع قدرت های منطقه ای و بین المللی در خاورمیانه، راه حل های نظامی در این منطقه ملتهب معمولا کارساز نیست. از این رو، باید دید آیا عملیات جدید ترکیه اهداف مورد نظر سیاست سازان این کشور را محقق می کند یا اینکه سوریه به باتلاقی برای ترکیه تبدیل خواهد شد.