بازدید: 2

طنازی‌های بزرگان؛ از سعدی شیرازی تا شفیعی کدکنی

منبع : برترین ها کد خبر: 2155112
یکی از راه‌های بیان ضعف‌ها و عیب‌ها، استفاده از ابزاری به نام طنز است. وقتی شاعر یا نویسنده برای بیان منظورش دست به دامنِ طنز می‌شود، اتفاقاً سخنش بیشتر به دل مخاطب می‌نشیند و بیشتر هم اثر می‌کند. طنز اصیل و فاخر، طنزی است که در عینِ ملاحت و شیرینی، مخاطب را به فکر وادارد، اما استفاده از طنز در گفتار و نوشتار ذوق خاصی هم می‌خواهد و هر کسی نمی‌تواند بیانش را با چاشنی طنز، شیرین و ملیح کند.

روزنامه خراسان: یکی از راه های بیان ضعف ها و عیب ها، استفاده از ابزاری به نام طنز است. وقتی شاعر یا نویسنده برای بیان منظورش دست به دامنِ طنز می شود، اتفاقاً سخنش بیشتر به دل مخاطب می نشیند و بیشتر هم اثر می کند.

طنز اصیل و فاخر، طنزی است که در عینِ ملاحت و شیرینی، مخاطب را به فکر وادارد، اما استفاده از طنز در گفتار و نوشتار ذوق خاصی هم می خواهد و هر کسی نمی تواند بیانش را با چاشنی طنز، شیرین و ملیح کند.

در طول تاریخ ادبیات فارسی، بزرگان بسیاری در شعر و نثر طنازی کرده اند که در این بین، عده ای صرفاً به طنزپردازی شناخته شده اند و عده ای به شعر و نثرشان چاشنی طنز را اضافه کرده اند، اما طنزپرداز صرف نیستند. در ادامه به مرور طنزپردازی های تعدادی از بزرگان ادبیات فارسی در دو دوره کلاسیک و معاصر می پردازیم.

عبید زاکانی

طنازی های بزرگان!

کمتر کسی است که نام عبید زاکانی به گوشش نخورده باشد. این شاعر و نویسنده قرن هشتم، یکی از بزرگ ترین طنزپردازان ایرانی است که البته استادان بزرگی مانند سعدی شیرازی داشته است.

چند نمونه از آثار طنازانه عبید عبارتند از: رساله اخلاق الاشراف، رساله دلگشا، موش و گربه، صد پند و.... جالب این که همین عبید زاکانی غزل عاشقانه هم سروده که مطلع یکی از آن ها این است: «جانا بیا که بی تو دلم را قرار نیست/ بیشم مجال صبر و سرِ انتظار نیست». این، یعنی طنزپرداز بودنِ کسی به معنای آن نیست که او در دیگر مضامین ادبی، اثری ندارد یا قادر به طبع آزمایی نیست.

سعدی شیرازی

طنازی های بزرگان!

ما سعدی، شاعر بزرگ قرن هفتم هجری را بیشتر با غزل های عاشقانه اش می شناسیم، اما او طناز متبحری هم هست؛ نمونه اش نثر طنازانه او در کتاب گلستان و طنزپردازی هایش در کتاب بوستان است. پژوهشگران معتقدند سعدی کسی است که طنز را از شعر وارد نثر فارسی کرد و به این ترتیب راهنمایِ خوبی برای عبید زاکانی شد.

سعدی در اشعار و نوشته هایش بار ها از ضعف ها، مشکلات و عیب های جامعه و حاکمان به زبان طنز با هدف اصلاحِ آن ها می گوید. به نمونه ای از طنز سعدی در گلستان توجه کنید: «هندوی نفط اندازی همی آموخت. حکیمی گفت تو را که خانه نیین (از نی ساخته شده) است، بازی نه این است».

بهاءالدین خرمشاهی

طنازی های بزرگان!

شاید باورش هم سخت باشد که استاد بهاءالدین خرمشاهی، حافظ پژوه برجسته معاصر، نویسندگی اش را با طنز شروع کرده است. او در زمان انتشار مجله طنز و کاریکاتور «گل آقا»، با نام مستعار «بخ بخ میرزا» طنز می نوشت که یکی از آن ها ستونی به نام «سر به سر با خیام» بود.

خرمشاهی در این ستون بر رباعی های خیام نقیضه می سرود که یکی از آن ها این رباعی است: «آن قصر که جمشید در او جام گرفت/ بگذاشت به بانک رهنی و وام گرفت/ آن گاه بساخت روی آن یک طبقه/ آن را به اجاره داد و آرام گرفت». از آخرین آثار طنازانه خرمشاهی کتاب «طنز و تراژدی» شامل مجموعه ای از حکایات و داستان های طنزآمیز اوست.

علی اکبر دهخدا

طنازی های بزرگان!

بیش از ۴۰ سال از عمر علی اکبر دهخدا صرف نوشتن و تدوین لغت نامه شد، اما این تنها فعالیت این ادیب بزرگ معاصر نبود. او در ۱۴ دی ماه ۱۲۷۶ با همکاری جهانگیرخان شیرازی و قاسم خان تبریزی، نخستین شماره نشریه «صوراسرافیل» را منتشر کرد.

دهخدا در این نشریه در ستونی با نام مستعار «دخو»، یادداشت طنز می نوشت و بعد ها نوشته های طنز انتقادی اش در صوراسرافیل را در قالب کتابی به نام «چرند و پرند» منتشر کرد. او علاوه بر نثر، در شعر هم طنز تلخ و گزنده ای داشت. ویژگی مهم طنز دهخدا، عشق و علاقه او به مردمِ زمانه و دلسوزی به حال آن هاست.

عمران صلاحی

طنازی های بزرگان!

یکی از مهم ترین طنزپردازان معاصر ادبیات فارسی که تأثیر به سزایی بر جریان طنزپردازی فارسی گذاشت، عمران صلاحی است. این شاعر و نویسنده بزرگ، زبان مردم کوچه و بازار را وارد طنز کرد: «در کنج پیاده رو درختی/ با دست دراز و قامت خم/ می گفت به عابری شتابان/ در راه خدا به من کمک کن».

از جمله آثار طنز صلاحی می توان به این کتاب ها اشاره کرد: «حالا حکایت ماست»، «ملا نصرالدین»، «یک لب و هزار خنده» و «کمال تعجب»؛ البته فعالیت عمران صلاحی تنها به طنز محدود نمی شود. او در ترانه سرایی، سرودن غزل عاشقانه، تصحیح متون فارسی و ترجمه هم فعالیت داشت.

شفیعی کدکنی

طنازی های بزرگان!

محمدرضا شفیعی کدکنی علاوه بر این که ادیب و پژوهشگر برجسته ای است، شاعر بی نظیری هم هست. یکی از ویژگی های مهم شعر شفیعی کدکنی طنز خاص و رندانه اوست؛ به عنوان نمونه به این رباعی که مفهوم تقابل سنت و مدرنیته را به طنز می کشد، توجه کنید: «این مدعیان که هر چه دیدند نُوَش/ کردند به داس کهنه خود دروَش/ آری گله را چو روی واپس آری/ بی شبهه بز لنگ شود پیشروَش».

بخش دیگری از طنز وی در شعر، به سال های دهه ۴۰ تا پیروزی انقلاب اسلامی برمی گردد. او در این دوره از سازوکار های متنوع طنز تخریبی استفاده می کند. به یک نمونه از طنز او که در دفتر «خطی ز دلتنگی» آمده است، توجه کنید: «پیش از شما، به سانِ شما، بی شمارها/ با تار عنکبوت نوشتند روی باد/ کاین دولت خجسته جاوید زنده باد»!


طنازی‌های بزرگان؛ از سعدی شیرازی تا شفیعی کدکنی
:
امتیاز : 4.6 تعداد رای : 12
  • طنازی‌های بزرگان؛ از سعدی شیرازی تا شفیعی کدکنی


    یکی از راه‌های بیان ضعف‌ها و عیب‌ها، استفاده از ابزاری به نام طنز است. وقتی شاعر یا نویسنده برای بیان منظورش دست به دامنِ طنز می‌شود، اتفاقاً سخنش بیشتر به دل مخاطب می‌نشیند و بیشتر هم اثر می‌کند. طنز اصیل و فاخر، طنزی است که در عینِ ملاحت و شیرینی،
  • واکنش شفیعی‌کدکنی به یک شایعه


     محمدرضا شفیعی کدکنی گفت: « چیزهایی را به عنوان شایعه در مملکت رایج می‌کنند. مثلاً برای خودم می‌گویم. کی من را به دانشگاه تهران راه ندادند؟ اصلاً چنین چیزی نبود.»
  • شفیعی کدکنی؛ هم چراغ هم آیینه


    ویژگی ممتاز او این است که در عین پژوهشگری در بالاترین رتبه، شاعر شوریده هم هست و در عین سیر در عالم خیال، از جامعه و سیاست، غافل نیست...
  • بغض شفیعی‌کدکنی در سوگ مظاهر مصفا ترکید


    کدکنی درباره حالات درونی مظاهر مصفا بیان کرد: «همه حالات خصوصی او خشم، نفرت، شادی و غم‌هایش اصیل، نجیب و ملی بود. برای من خیلی سخت است. به هر حال دانشگاه تهران استاد بسیار برجسته، ممتاز و بی‌مانندی را از دست داد، زبان فارسی شاعر بزرگ و تراز اولی را د
  • ماجرای پشت درِ دانشگاه ماندن شفیعی کدکنی چه بود؟


    ظاهرا ماجرای وارد نشدن محمدرضا شفیعی کدکنی به دانشگاه تهران در روز سه‌شنبه (۱۱ دی‌ماه)، همراه نداشتن کارت پرسنلی نبوده است.
  • ماجرای پشت درِ دانشگاه ماندن شفیعی کدکنی چه بود؟


    ظاهرا ماجرای وارد نشدن محمدرضا شفیعی کدکنی به دانشگاه تهران در روز سه‌شنبه (۱۱ دی‌ماه)، همراه نداشتن کارت پرسنلی نبوده است.
  • ماجرای پشت در دانشگاه ماندن «شفیعی کدکنی» چه بود؟


    یکی از استادان دانشکده ادبیات دانشگاه تهران گفت: به دلیل تجمعاتی که روزهای دوشنبه و سه‌شنبه در نواحی اطراف دانشگاه توسط دانشجویان در اعتراض به حادثه اتوبوس دانشجویان دانشگاه آزاد انجام گرفته بود، نگهبانان تمام درهای ورودی دانشگاه تهران با لحن و برخور
  • استاد شفیعی‌کدکنی را به دانشگاه راه ندادند!


    بسیاری از دانشجویان معتقد بودند که این اتفاق به علت بروز حوادث روز قبل از آن در مقابل دانشگاه تهران بود که مقر شده بود در این روز هیچ‌کس بدون کارت پرسنلی یا کارت دانشجویی وارد دانشگاه نشود. ظاهرا پادرمیانی مدیر گروه ادبیات فارسی و حتی گفته می‌شود نیل
  • (تصاویر) از شجاعی‌مهر تا شفیعی کدکنی در بدرقه حسین آهی


    حسین آهی، شاعر، پژوهشگر و گوینده، متولد آذر سال ۱۳۳۲ بود که بر اثر سرطان غدد لنفاوی از دنیا رفت. او مدتی را به دلیل بیماری بستری بود و شامگاه دوشنبه، هفتم مردادماه در منزل درگذشت.
  • وزیر ارشاد:شفیعی کدکنی افتخار ایران است


    وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با ثبت پیامی در صفحه توئیت خود سالروز تولد محمد رضا شفیعی کدکنی نویسنده و شاعر را تبریک گفت.
  • دیدار نوروزی وزیر ارشاد با استاد شفیعی کدکنی


    گروه ادب ــ سیدعباس صالحی، وفرهنگ و ارشاد اسلامی با استاد محمدرضا شفیعی کدکنی استاد برجسته ادبیات فارسی کشور دیدار و گفتگو کرد.
  • کتاب رسوم «دارالخلافه» با حضور شفیعی کدکنی رونمایی می‌شود


    گروه ادب ــ کتاب «رسوم دارالخلافه» با سخنرانی محمدرضا شفیعی کدکنی روز چهارشنبه 30 آبان‌ماه همزمان با هفته کتاب در کتابخانه ملی ایران رونمایی می‌شود.
  • نگرانی شفیعی کدکنی درباره 4 خانه تاریخی تهران


    در وهله‌ی اول، استاد شفیعی نگرانِ خانه ارغوانِ هوشنگ ابتهاج بودند. از دیگر خانه‌هایی که ایشان نام بردند، منزل خانواده امین‌الضرب، منزل زین‌العابدین مؤتمن، و منزل دکتر ابوالقاسم تفضلی بود. ایشان تأکید داشتند که اگر شهرداری می‌تواند این خانه‌ها را خرید
  • نگرانی شفیعی کدکنی درباره 4 خانه تاریخی تهران


    در وهله‌ی اول، استاد شفیعی نگرانِ خانه ارغوانِ هوشنگ ابتهاج بودند. از دیگر خانه‌هایی که ایشان نام بردند، منزل خانواده امین‌الضرب، منزل زین‌العابدین مؤتمن، و منزل دکتر ابوالقاسم تفضلی بود. ایشان تأکید داشتند که اگر شهرداری می‌تواند این خانه‌ها را خرید
  • نگرانی شفیعی کدکنی درباره 4 خانه تاریخی تهران


    در وهله‌ی اول، استاد شفیعی نگرانِ خانه ارغوانِ هوشنگ ابتهاج بودند. از دیگر خانه‌هایی که ایشان نام بردند، منزل خانواده امین‌الضرب، منزل زین‌العابدین مؤتمن، و منزل دکتر ابوالقاسم تفضلی بود. ایشان تأکید داشتند که اگر شهرداری می‌تواند این خانه‌ها را خرید

پربازدیدترین اخبار

همراهان

گزارش ها