بازدید: 9

رقصی چنین میانه‌ی میدانم آرزوست

منبع : عصر ایران کد خبر: 2095144

  فاطمه نخعی فر - آوید نیوز

 واژه ی رقص از رخش گرفته شده که رخشیدن خود به معنی نیایش کردن است. تنوع رقص های آیینی در استان کرمان که همگی فلسفه ای داشته و یا نماد مسأله و یا چیزی بودند؛ بسیار زیاد و در تمام استان رایج و متداول بوده است. به طور کلی مراسم آیینی اقوام ایرانی، موسیقی، داستان ها، اسطوره ها و حرکات موزون و نمادین خود را دارد و معمولا رقص های محلی، آیینی و یا فولکلور به عنوان وسیله ای برای بیان خلق شده اند که از آن جمله می توان به رقص های جنگی، حماسی، اعتراضی، عاشقانه، رقص های کار، مذهبی و رقص های مخصوص روزهای تعطیل اشاره کرد.

رقص های فولکلوریک بسیار اجتماعی بوده و ذاتاً برای تفریح هستند. هر ایفاگر رقص عضوی از گروه بزرگی است که بدون توجه به سن، به شرکت کنندگان خرسندی ناشی از موفقیت و مقبولیت را می بخشاید. در این شماره مجله، به بررسی فلسفه حرکت های موزون و نمادهای اقوام مختلف استان کرمان در رقص های آیینی در گفت وگو با سید «فواد توحیدی» پژوهش گر موسیقی نواحی، پرداختیم.

فواد توحیدی با بیان این که در هیچ استان دیگری تا این حد تنوع در رقص های آیینی وجود ندارد؛ می گوید: در گذشته در تمام نقاط استان، این نوع رقص های آیینی وجود داشته است اما امروز در بعضی نقاط استان، این رقص ها کمرنگ شده و در برخی نقاط دیگر به همان شیوه رایج است. وی ادامه می دهد: به طور کلی در نقاط جنوبی استان و نقاط شرقی آن مانند«بم، نرماشیر و فهرج» به رقص «چاپ» و در برخی نقاط دیگر «ناچ» گفته می شود و از انواع چاپ می توان راست چاپ، دست چاپ، یک چاپ، چپ چاپ، سه چاپ، تالنگ، سرکنگی، پاآتشی و چوچاپ را نام برد که بیشتر چاپ ها، نماد کاشت، داشت و برداشت هستند.

توحیدی با اشاره به این که مشهورترین حرکات موزن خانم ها شامل دستمال بازی، دستمال گردونی، دستمال پرونی و شیه لی بوده است که برخی از این حرکات موزون، امروزه توسط مردان اجرا می شود؛ برخی از انواع رقص های آیینی رایج زمان حال استان کرمان و فلسفه شان را شامل موارد زیر ذکر می کند:

رقص تالنگ

در این رقص، یکی از پاهای آن ها بسته می شود (پا را تا می کنند) و با یک پا می رقصند که نماد جنگجویی است و منظور این است که علی رغم این که یک پای فرد تیر خورده و فقط یک پا سالم است؛ با پای سالم خود می جنگد.

چو بازی(چوب بازی)

این رقص مانند رقص سربازی، کابلی و رقص کُشتی، رقصی حماسی است که نماد جنگ و حماسه است و برای آمادگی جسمانی برای مقابله با راهزن ها و قبایل مهاجم در مناطق رایج بوده و هست.

رقص دُهُل یا دهُل چرخونی

رقص دهل که به همراه ریم چاردار دهل انجام می شود (حرکات آکروباتیکی که نوازنده ی دهل انجام می دهد) برای مثال تسمه ی دهل را به گردن خود می اندازد و با چرخش گردن، دهل را دور گردن خود می چرخاند یا دهل را دور کمر خود می چرخاند یا نوازنده ی دهل به سرعت می چرخاند و در حال چرخش سریع به همراه صدای سُرنا، ریتم را در دهل نوازی اش حفظ می کند. همچنین از دیگر حرکاتی که انجام می دهد؛ عبور دهل از زیر یک پا و یا گذاشتن دهل روی شانه یا سر خود است.

رقص قالی

رقص قالی از رقص های منحصر به فرد کرمان است که در تمام نقاط استان حتی شهر کرمان رایج بوده است ولی در حال حاضر فقط در برخی نقاط جنوبی استان (عنبرآباد و جیرفت) به صورت محدود رایج است و فلسفه ی آن این است: معمولا گران بهاترین شیء خانه قالی است و نوازنده ی دهل در حرکتی نمادین در حالی که دهل به بدن او متصل است؛ با کمک چند نفر فرشی دست باف را روی سر خود می گیرد و به سرعت می چرخد و در اوج سرعت، قالی را در آسمان رها می کند. قالی بعد از چند دور چرخیدن به زمین می افتد و گرد و خاکی حاصل می شود و زنان شروع به کِل کشیدن می کنند و معنی این حرکت این است که صاحب خانه با ارزش ترین شیء خانه را جلوی مهمان ها به زمین می زند و فدای قدوم آن ها می کند.

رقص خروس

این رقص نماد باروری بوده است. خروس از کلمه ی «سروش» گرفته شده است که به معنای بیداری است و خروس چون در سحرها مردم را بیدار می کرده است؛ نماد سروش بوده و از طرفی نماد جنس نر و باروری به حساب می آمده است.

رقص خروس هنوز در منوجان کرمان مرسوم است و طی آن نوازنده ی سرنا و دهل، دامنی مشکی می پوشد که بر روی آن خطوط رنگی وجود دارد و با تعداد زیادی پارچه یا شال دُمی مانند خروس برای خود درست می کند. همچنین کمربندی زنگوله دار به کمر می بندد تا بتواند با تکان دادن کمر، صدای زنگداری را ایجاد کند و در حال سرنا و دهل زدن، حرکاتی مانند خروس انجام می دهد.

رقص مجسمه

رقصی است که نوازندگان در حال نواختن هستند و بدون اینکه رقصنده متوجه شود؛ با اشاره نوازنده ی سرنا، ناگهان آهنگ قطع می شود و رقصنده باید بلافاصله سرجای خود مثل مجسمه بایستد و اگر حرکت کند؛ بازنده محسوب می شود و از دور رقصندگان خارج می شود.

رقص کُشتی

نوعی کشتی حماسی است که همراه با ملودی نوازندگان، با رجز خواندن شروع می شود و بعد کشتی گیران کشتی می گیرند و معمولا یکی از کشتی گیران دیگری را روی دست های خود می گیرد و می چرخاند و به زمین می کوباند. تمام این حرکات با تغییر ملودی و ریتم انجام می شود و فردی که روی زمین افتاده خود را به مُردن می زند و در حالتی غافلگیرانه، به نفر غالب حمله می کند. برای همین بعضی از کشتی گیران بعد از این که نفر مغلوب، خود را به مُردن زد؛ در حرکتی طنزآمیز، گوش خود را روی قلب فرد مغلوب می گذارد به این معنی که بفهمد قلب او می زند یا نه؟

این رقص معمولا قراردادی است و حتی فرد غالب و نیز مغلوب از قبل مشخص است.

رقص استکان

در این رقص، معمولا خانم ها چند تا استکان (به تعداد انگشتان دست) را در دست می گیرند و داخل انگشت های خود می کنند و این ها را همراه ملودی به هم می کوبند و ایجاد ریتم می کنند.

رقص چوبازی و ترکه بازی

نوعی تمرین برای جنگاوری است که همراه با ملودی و ریتم سازها، نخست جلوی هم عرض اندام کرده و به هم حمله می کنند و با ترکه یا چوب سعی می کنند به حریف مقابل ضربه بزنند و او نیز به دفاع و حمله می پردازد. این رقص، نوعی تمرین دفاع و حمله است. در بعضی مناطق استان هم رسم بوده که خواستگار اگر در این حمله پیروز می شده؛ به او دختر می دادند.

رقص چاپ

تعداد زیادی دور هم به صورت دایره ای می ایستند و همراه با ریتم به سمت جلو قدم برمی دارند و برمی گردند؛ کم کم ریتم تند می شود. این رقص به صورت دایره ای است و همزمان که رقصنده ها در حال چرخش هستند؛ به جلو و عقب قدم برمی دارند. معمولا وقتی به آخرین قدم رسیدند دو دست خود را به هم می چسبانند و کم کم ریتم تند می شود. سازها تند می شود و رقصنده ها بدون اینکه هماهنگی شان به هم بخورد همین حرکات را با سرعت بالا انجام می دهند.


رقصی چنین میانه‌ی میدانم آرزوست
:
امتیاز : 4.4 تعداد رای : 9
  • رقصی چنین میانه‌ی میدانم آرزوست


  • وزیر اقتصادی چنین میانه میدانم آرزوست!


    وزیر امور اقتصادی و دارایی امروز با حضور در منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان به واحدهای صنعتی رسیدگی و از نزدیک با مشکلات آن منطقه آشنا خواهد شد.
  • ما را چنین سیلی آرزوست


    علی ربیعی
  • رئیس مقتدرم آرزوست!


    حقیقت تلخ این است که سرپرست‌هایی که برای فدراسیون والیبال تاکنون برگزیده شده‌اند نه تنها باری از روی دوش این رشته برنداشته‌اند که معضل روی معضل آورده‌اند و این سؤال مطرح می‌شود که چگونه است وزارت ورزش حاضر به برگزاری انتخابات ریاست فدراسیون والیبال ن
  • برنامه و الگوی فوتبالم آرزوست


    این روز‌ها که فوتبال ملی و باشگاهی تقریباً بی‌سرو سامان‌تر از هر زمان دیگر اداره می‌شود، بیایید یک برنامه‌ریزی خوب برای خودمان در نظر بگیریم. اصلاً بیایید یک الگو معرفی کنیم، کسی چه می‌داند شاید به چشم یکی از مسئولان ورزش آمد، خدا خواست و فوتبال کشور
  • انسانم آرزوست! / مسجدی که یکساله بنا شد


    اگر مولوی که قرن‌ها قبل با چراغ دنبال می‌گشت تا انسان را پیدا کند، امروز زنده بود با خواندن این خبر قانع می‌شد که انسان را یافته است. آیا ما نیز می‌توانیم به این قله‌ها برسیم؟ «رسد آدمی به جایی که به جز خدا نبیند»
  • بعید میدانم «آتش بس» به جایی برسد


    البته بعید است تا وقتی که رییس جمهور تصمیم به "تداوم کاندیداتوری" دارد و اسحاق جهانگیری هم معاون اول اوست، "آتش بس" به جایی برسد. ولی این حق مردم است که یک ماه پس از انتخابات، از کسانی که با انبانی از وعده از آن‌ها رای گرفته اند، توقع داشته باشند کمی
  • رسیدن به رشد اقتصادی ۸ درصدی آرزوست؟!


    کارشناسان اقتصادی معتقدند که برای ایجاد اشتغال درکشور و رسیدن به رشد اقتصادی ۸ درصدی باید زیرساخت‌های لازم در کشور فراهم شود تا بتوان به این میزان رشد دست یافت.
  • اژه ای: خودم را بدهکار نظام میدانم/ به رئیسی کمک می کنم


    در خصوص قوه قضاییه هم از ابتدا در اینجا بوده ام و حتما هم در خدمت آقای رییسی خواهم بود.
  • اژه ای: خودم را بدهکار نظام میدانم/ به رئیسی کمک می کنم


    در خصوص قوه قضاییه هم از ابتدا در اینجا بوده ام و حتما هم در خدمت آقای رییسی خواهم بود.
  • یائسگی زودرس در زنان، مادر شدنم آرزوست؟


    یک درصد زنان زیر ۴۰ سال دچار یائسگی زودرس می‌شوند. در حالت طبیعی اما یائسگی در ۴۵ تا ۵۲ سالگی در زنان اتفاق می‌افتد.
  • آغاز پویش «لبخند مهربانی گلستانم آرزوست»


    گروه جامعه ــ پویش لبخند مهربانی «گلستانم آرزوست» با هدف تهیه لوازم خانگی ضروری برای معلولان و مددجویان بهزیستی آسیب دیده از سیل استان گلستان آغازشد.
  • بعید میدانم امروز و فردا با اروپا به نتیجه برسیم


    رئیس جمهور گفت: بعید میدانم امروز و فردا با اروپا به نتیجه برسیم. گام سوم ایران را که باطن فوق العاده مهمی دارد و شتاب ویژه‌ای به فعالیت‌های سازمان انرژی اتمی خواهد داد، اعلام خواهیم کرد. فرصت ۲ماهه دیگری برای بازگشت به تعهدات، مذاکره وتوافق پیش روی
  • هفته‌ی جولان مشکوک‌ها در فضای مجازی/ فوتبال پاکم آرزوست!


    هفته بیست و یکم لیگ برتر فوتبال روز گذشته برگزار شد و در نهایت ۳ بازی با حرف و حدیث به پایان رسید.
  • ترامپ : بعید میدانم ساقط شدن پهباد آمریکا عمدی بوده باشد


پربازدیدترین اخبار

همراهان

گزارش ها