بازدید: 6

آیین‌های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

منبع : برترین ها کد خبر: 2028454
با فرا رسیدن ماه محرم و عزاداری، مراسم و آیین‌های سوگواری و عزاداری در نقاط مختلف کشور آغاز شده است. همه ما با هیئت‌هایی که دارای مراسم بلند کردن عَلَم، سینه‌زنی، زنجیرزنی و... هستند به خوبی آشناییم، ولی در برخی از شهر‌ها و استان‌های سراسر ایران آیین‌های عزاداری محرم به شکل ویژه و متفاوت‌تری برگزار می‌شوند.

برترین ها: با فرا رسیدن ماه محرم و عزاداری، مراسم و آیین های سوگواری و عزاداری در نقاط مختلف کشور آغاز شده است. همه ما با هیئت هایی که دارای مراسم بلند کردن عَلَم، سینه زنی، زنجیرزنی و... هستند به خوبی آشناییم، ولی در برخی از شهر ها و استان های سراسر ایران آیین های عزاداری محرم به شکل ویژه و متفاوت تری برگزار می شوند که شاید تعداد کمی از ما با آن ها آشنا باشیم، به همین دلیل هم در این مطلب تصمیم داریم شما را با برخی از آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور آشنا کنیم.

۱- آیین کرب زنی لاهیجان

آیین کرب زنی که با نام های دیگری مثل سنگ زنی نیز شناخته می شود در ماه محرم و به ویژه دهه اول آن در استان های شمالی ایران و به خصوص مازندران و شرق گیلان به پا داشته می شود. کرب در واقع تکه چوبی صیقلی به شکل استوانه با وزنی بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ گرم است که به دو قسمت تقسیم شده و هر کدام از آن ها با تسمه ای چرمی احاطه می گردند و به راحتی در دست جای گرفته و به آن بسته می شوند. در این مراسم، مردانی که لباس مشکی بر تن دارند کرب ها را با حرکات مخصوصی در زیر پا و پشت سر خود با ضرب آهنگ خاصی به هم می کوبند تا صدایی از آن ها خارج شود.

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

این ضرب آهنگ با وزن مرثیه ای که توسط مرثیه خوان اجرا می شود هماهنگ است و در واقع، گویی قسمتی از مرثیه را به عنوان پاسخ، تکرار می کند. این مراسم به شکل ویژه ای در شب هشتم محرم و در محله شعر بافان اجرا می شود.

فلسفه کرب زنی به چند روز بعد از شهادت امام حسین (ع) بر می گردد. یزید سر امام حسین (ع) را با چوب خیزران به مهمانان خود نشان می دهد و داستان های دروغینی در رابطه با آن می گوید تا موجب تحقیر آن حضرت شود. بعد از این، حضرت زینب (س) بر او پرخاش کرده و اعتراض خود را نشان می دهد. مردمی هم که در بیرون دارالخلافه بودند با ایشان همراه شده و به شروع به اعتراض می کنند. برای آنکه صدایشان به گوش یزید برسد دو تکه سنگ برمی دارند و آن را به یکدیگر می کوبند. روایت دیگری هم که وجود دارد، سنگ بر سر زدن این مردم بعد از شهادت امام حسین (ع) است. آیین کرب زنی ای که امروزه در لاهیجان و برخی دیگر از شهر های شمالی به پا داشته می شود نیز برگرفته از همین روایت هاست.

۲- آیین نخل گردانی یزد

یکی دیگر از آیین های عزاداری ماه محرم، آیین نخل گردانی است که غالباً در نواحی یزد، خراسان، سمنان، دامغان، خمین، کاشان و... اجرا می شود. در مراسم نخل گردانی که به شکل ویژه در روز عاشورا برگزار می شود، اتاقکی به شکل تابوت با پوششی مشکی و آراسته شده با پارچه های عزاداری تکیه ها توسط مردم حمل می شود. این اتاقک دارای عناصر و نماد های مختلفی است، برای مثال چوب نخل نماد پیکر امام حسین (ع)، شمشیر و نیزه نماد تیر وارد شده بر پیکر آن حضرت، سیاه پوش بودن اتاقک نماد عزاداری برای سالار شهیدان، سرو خرامان نماد قامت حضرت علی اکبر (ع)، آینه نماد نور وجود امام حسین (ع) و... هستند.

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

جالب است بدانید که این اتاقک هیچ شباهتی به نخل ندارد و دلیل نامگذاری آن نیز مسائل دیگری است. در توضیح یکی از دلایل این نامگذاری می توان گفت در روایات آمده که پیکر امام حسین (ع) بر روی شاخه های درخت خرما به سمت محل دفن حمل شده است. احتمال دیگر هم حرمت و قداست درخت خرما در فرهنگ ایرانی است. احتمالاً مراسم نخل گردانی به مراسم تابوت گردانی امام سوم شیعیان و به دوره صفویه باز می گردد. تشریفات مراسم نخل گردانی ای که امروزه برگزار می شود کم وبیش به شکل همان مراسمی است که در دوران صفویه پا برجا بوده است.

در مراسم نخل گردانی، نخل در حسینیه یا میدان های شهر و روستا در گذرگاه ها به گردش در می آید. در برخی از مناطق، فردی بر روی نخل می نشیند و نخل کشان را برای حمل آن راهنمایی می کند. در تمام مسیر نخل گردانی، قرآن و چاووش خوانده می شود و مردم نیز سنج می زنند.

جالب است بدانید که یکی دیگر از آیین هایی که در مراسم عزاداری یزدی ها برگزار می شود استفاده از قلیان است. در مراسم روضه خوانی یزدی، تعداد زیادی قلیان در میان عزاداران به گردش در می آید. این سبک از پذیرایی از عزاداران چیزی حدود ۱۰۰ سال قدمت دارد.

۳- مراسم یزله خوانی بوشهر

هوسه یا یزله خوانی نوعی مراسم آیینی به همراه موسیقی محلی قدیمی در بندر بوشهر است که در ماه محرم نیز رواج بسیاری دارد. در این مراسم، عزاداران به صورت قطاری پشت هم می ایستند، کمر فرد جلویی را می گیرند و با ضرب آهنگ شعر یزله، قدم برمی دارند. بعد از آنکه مسافتی را به این شکل طی کردند به شکل دایره وار می ایستند، به سمت مرکز خم می شوند و شروع به سینه زنی می کنند. معمولاً این آیین در روز های نهم و دهم محرم در پایان سینه زنی های سنتی انجام می گیرد.

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

۴- آیین دمام زنی در عزاداری های محرم

دمام زنی نیز یکی دیگر از آیین های سوگواری در ماه محرم است. این آیین که پیشینه ای ۷۰ ساله دارد در شهر های مختلفی از خوزستان به پا داشته می شود و در میان جوانان منطقه نیز از محبوبیت بالایی برخوردار است. این مراسم در شهرستان گچساران در جنوب غربی کهگیلویه و بویراحمد نیز شهرت بسیاری دارد.

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

دمام زنی در واقع تداعی کننده صحنه جنگ سیدالشهدا و یاران ایشان در صحرای کربلا بوده و سرشار از اندوه و سوز است. در این آیین با حرکات منظم دست ها و صدای طبل هایی روبه رو می شویم که با نوا و صدای سنج همراه شده است. برخی معتقدند که صدا های طبل و سنجی که در این مراسم وجود دارد تداعی کننده صدای شیپور جنگ، به هم خوردن شمشیرها، صدای سم اسبان و... در هنگام جنگ کربلا است. در مراسم دمام زنی، جمعیتی که از حداقل از هفت نفر تشکیل می شوند بر اساس نظم مشخصی مسئولیت کوبیدن طبل، نواختن سنج و همین طور شیپور را بر عهده می گیرند.

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

۵- آیین گل مالی لر ها در ماه محرم

آیین و مراسم گل مالی نیز از دیگر روش های عزاداری است که در میان لر ها رواج بسیاری دارد. این آیین در ماه محرم و به ویژه روز عاشورا در استان های غربی ایران مخصوصاً لرستان، کرمانشاه و ایلام بر پا می شود. گل مالی در فرهنگ ایرانی نماد عزاداری از داغ سوگ سیاوش است که امروزه در میان لر ها برای مراسم عزاداری و به خصوص عاشورا برگزار می شود.

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

این آیین که غالباً دارای چند مرحله است از روز هفتم محرم شروع می شود. عزاداران خاک نرم و مخصوصی که گل باغچاله نام دارد را آماده می کنند و در میدان های بزرگ و کوچک شهر و روستای خود بر روی آجرچینی هایی که از پیش آماده کرده اند می ریزند و با گلاب مخلوط می کنند. در نهایت نیز در روز عاشورا خود را گل مالی کرده و در اطراف آتش جمع می شوند و شروع به عزاداری و سینه زنی می کنند.

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

۶- آیین شاخسی واخسی آذربایجان در محرم

عزاداری در ماه محرم در میان مردم آذربایجان شرقی و غربی به شکل آیین شاخسی واخسی صورت می پذیرد. در این مراسم، عزاداران شانه به شانه یکدیگر می ایستند و در صف اول آنها، ریش سفیدی اشعار و نوحه هایی را می خواند و به دنبال او، سایر عزاداران نیز آن ها را تکرار می کنند. شاخسی در زبان ترکی مخففی از شاه حسین است. عزاداران در این آیین، چوبی را از زمین تا فرق سر خود حرکت می دهند و پا های خود را نیز بر روی زمین می کوبند.

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

وقتی که چوب به سطح زمین رسید گروهی ندای شاخسی را با صدای بلند بر زبان می آورند و زمانی هم که چوب به صورت عزاداران نزدیک شد گروه دیگر ندای واخسی را که مخفف وای حسین است با صدای بلند ادا می کنند.

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

در این مراسم نوحه های مشهوری وجود دارد که از میان آن ها می توان به اشعار دیلریش اردبیلی، صراف تبریزی، یحیوی اردبیلی، مکانی زنجانی و... اشاره کرد. این آیین در واقع به نشانه جنگ یاران امام حسین (ع) با یاران یزید در صحرای کربلاست. عزاداران دست خود را بر پشت هم قرار داده و با این کار اتحاد و انسجامشان را نشان می دهند.

۷- آیین عزاداری محرم در ابیانه

مردم روستای ابیانه نیز مراسم عزاداری و سوگواری ماه محرم را به شیوه خودشان پیش می برند. جالب است بدانید که آن ها در این مراسم نیز هم چنان پوشش منحصربه فرد خود را حفظ می کنند. یکی از مراسم خاص شب تاسوعا در این روستا ذاکری نام دارد که در آن مردم به مسجد یسمان می روند و نوحه هایی را با نوای مخصوص خود می‎خوانند. صبح این روز، مردان محله هرده جلوی امام زاده جمع می شوند و عَلَمی را که با پارچه های قرمز مزین شده است بلند کرده و به سمت خانه هایی می برند که از محرم سال گذشته تا امسال، عزیزی را از دست داده اند. خانواده های عزادار هم در جلوی منازل خود خیرات و یا نذری می دهند.

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

یکی دیگر از مراسم روز تاسوعا در ابیانه جغجغه زنی است. در این مراسم که از روزگار باستان به جا مانده است عزاداران وسیله ای چوبی به نام جغجغه را بر هم می کوبند و بعد از تشکیل یک صف، شروع به نوحه خوانی می کنند. همراهی صدای طبل و سنج با جغجغه، نوایی سوزناک و غمگین بر جای خواهد گذاشت.

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

۸- آیین طشت گذاری آذری ها در محرم

مردم آذری علاوه بر آیین چاخسی واخسی، مراسمی به نام طشت گذاری را نیز در ماه محرم بر پا می کنند. این آیین بیشتر به اردبیل نسبت داده می شود، اما در میان تمامی مردم آذری زبان رواج دارد.

آیین های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور

در این مراسم طشت نماد مشک سقای کربلا و آب هم نماد آب رود فرات است. در روند این آیین، عزاداران دور یکدیگر جمع می شوند و با دست زدن به طشت سعی در تجدید بیعت خود با سالار شهیدان دارند. متن قدیمی و کامل دعای طشت گذاری، تلفیقی از سه زبان فارسی، ترکی و عربی است و همین موضوع هم نشان می دهد که آیین طشت گذاری ریشه ای در عهد صفویان دارد.


آیین‌های عزاداری محرم در نقاط مختلف کشور
:
امتیاز : 4.0 تعداد رای : 10

پربازدیدترین اخبار

همراهان

گزارش ها

گزارش لحظه‌به‌لحظه؛ کشتی آزاد قهرمانی‌جهان| طلسم نحسِ فینال امروز برای ایران شکسته می‌شود؟

گزارش لحظه‌به‌لحظه؛ کشتی آزاد قهرمانی‌جهان| طلسم نحسِ فینال امروز برای ایران شکسته می‌شود؟

گزارشی از یک رقابت نجومی در «راهنمای مسافران کهکشان»

گزارشی از یک رقابت نجومی در «راهنمای مسافران کهکشان»

گزارش تصویری دیدار تیم های ملی والیبال ایران و چین تایپه

گزارش تصویری دیدار تیم های ملی والیبال ایران و چین تایپه

افزایش جرایم مختلف در کانادا/سی‎بی‎سی: جرایم گزارش شده از سوی پلیس کانادا برای چهارمین سال پیاپی افزایش یافت

افزایش جرایم مختلف در کانادا/سی‎بی‎سی: جرایم گزارش شده از سوی پلیس کانادا برای چهارمین سال پیاپی افزایش یافت

گزارش رسانه انگلیسی از تاریخ سازی بانوی وزنه بردار ایرانی

گزارش رسانه انگلیسی از تاریخ سازی بانوی وزنه بردار ایرانی

گزارش رسانه آلمانی درباره وحید هاشمیان و تیم ملی فوتبال ایران

گزارش رسانه آلمانی درباره وحید هاشمیان و تیم ملی فوتبال ایران