بازدید: 27

معروف‌ترین بنا‌های تاریخی‌ ایران که تخریب شدند

منبع : برترین ها کد خبر: 1991860
تخریب سردر یک کاروانسرای به جا مانده از دوره صفویه در قم و آرامگاهی برجا مانده از دوره تیموریان در دزفول بار دیگر بحث تخریب بنا‌های قدیمی را بر سر زبان‌ها انداخت.

روزنامه خراسان - دلارام کاردار: چند روزی بیشتر از ادعای یک فعال میراث فرهنگی خوزستان درباره تخریب آرامگاه «یعقوب لیث» به دلیل اشتباه پیمانکار نگذشته بود که به خاطر آتش سوزی در انبار چوب و چوب بری های بازار کهنه قم، به بخش کاروانسرای ملاحسین این بازار که ثبت ملی نیز شده بود، خسارات زیادی وارد شد. گویا عوامل آتش نشانی برای جلوگیری از روشن شدن آتش نهفته زیر چوب های این انبارها، اقدام به تخریب یکی از سردر های تاریخی سرای ملاحسین کردند و تصویری ناراحت کننده از این اتفاق در شبکه های اجتماعی دست به دست شد.

بنا های تاریخی ای که تخریب شدند

در این بین باید توجه داشت که مسئله احیا، حفظ و مرمت بافت های تاریخی از چنان اهمیتی برخوردار است که در روز ۱۵ اردیبهشت ماه امسال، مجلس شورای اسلامی، کلیت طرح یک فوریتی حمایت از مرمت و احیای بافت های تاریخی–فرهنگی و توانمندسازی مالکان و بهره برداران بنا های تاریخی- فرهنگی را با ۱۳۸ رای موافق به تصویب رساند.

هرچند این خبر را می توان به فال نیک گرفت، اما آیا کمی برای به تصویب رساندن این لایحه دیر نبوده است؟! اکنون که صد ها خانه و بنای تاریخی در اثر اهمال، تخریب شده و از بین رفته اند و ما مانده ایم و بی هویتی! در این پرونده درباره تخریب ساختمان های تاریخی، دلایل ضرورت حفظ و نگهداری آن ها، قوانین و مجازات مرتبط به آن ها پرداخته شده که حاوی اطلاعات تلخ، اما جالبی است که شاید دانستن شان باعث شود همه ما در حد توان مان، نقشی در حفظ این آثار ایفا کنیم.

ماجرای تخریب ۲ بنای تاریخی در یک هفته چه بود؟

آتش سوزی و اشتباهی که صحتش مشخص نشد!

آرامگاه یعقوب لیث صفاری در روستای شاه آباد در ۱۰ کیلومتری دزفول قرار دارد. یعقوب لیث در سال ۲۴۷ هجری قمری اولین شهریار ایرانی بعد از اسلام شد و سلسله صفاریان را بنیان گذاشت. یعقوب لیث صفاری نخستین کسی بود که زبان پارسی را ۲۰۰ سال پس از ورود اسلام به ایران، زبان رسمی ایران اعلام کرد.

تخریب یک دیوار آرامگاه یعقوب لیث صفاری طی مرمت این بنای ثبت ملی شده با واکنش های مختلفی روبه رو شد که دو دلیل متفاوت برای آن اعلام شده است. ابتدا «قاسم منصور آل کثیر» فعال میراث فرهنگی استان خوزستان درباره این تخریب گفت: «به تازگی آرامگاه تاریخی یعقوب لیث در شهرستان دزفول و درون محوطه تاریخی جندی شاپور بر اثر اشتباه پیمانکار و به اشتباه تخریب شده است».

بنا های تاریخی ای که تخریب شدند

با این حال چند روز بعد، یکی از مسئولان میراث فرهنگی در اظهار نظر متفاوتی گفت: «این بخش از دیوار آرامگاه یعقوب لیث صفاری دارای الحاقاتی بود که در سال های نه چندان دور به بنا اضافه شده بود.» وی با بیان این که این الحاقات باید در روند مرمت برداشته می شدند، تصریح کرد: «آجر های سنتی متناسب با جایگاه تاریخی بنا جایگزین آن ها می شود.» البته که گذر زمان، صحت یکی از این ادعا ها را ثابت خواهد کرد. در این بین و یک روز بعد، آتش سوزی در انبار چوب و چوب بری های بازار کهنه قم در بخش کاروانسرا و سرای ملاحسین این بازار، خساراتی به این بخش تاریخی که ثبت ملی نیز شده، وارد کرد.

هرچند با تلاش نیرو های آتش نشان پس از سه ساعت آتش خاموش و اقدامات لکه گیری آغاز شد، اما در این حین، عوامل شهرداری برای جلوگیری از روشن شدن آتش نهفته زیر چوب ها اقدام به تخریب یکی از سردر های تاریخی سرای ملاحسین کردند تا بتوانند چوب های نیمه سوز را در گودال کناری کاروانسرا بریزند. اقدامی که قسمت های قابل توجهی از این بنا را به خاک سیاه نشاند.

خانه سیدان

مربوط به چه دوره ای بود؟ قاجاریه

چرا خراب شد؟ گودبرداری غیر اصولی

بنا های تاریخی ای که تخریب شدند

یکی از کوچک ترین خانه های تاریخی مشهد به نام خانه «سیدان» واقع در خیابان وحدت ۲۱، کوچه غلام حیدر پاکسید، متعلق به دوره قاجار است که در سال ۱۳۸۴ به ثبت ملی رسیده بود. این خانه یکی از آن بنا هایی است که اواسط سال گذشته فرو ریخت و واکنش های زیادی را در پی داشت؛ هرچند این خانه، اولین بنای تاریخی نبود که در بافت تاریخی اطراف حرم امام رضا (ع) هنگام ساخت و ساز از بین رفت. رئیس هیئت مدیره انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان، گودبرداری غیراصولی پروژه کنار این بنای تاریخی را مسبب ریزش آن دانست.

او با بیان این که خانه تاریخی «سیدان» از زمان گودبرداری تخلیه شده بود، تاکید کرد: «یک اظهار نظر در این زمینه می گوید که آثار گودبرداری باعث این تخریب شده است. از سوی دیگر گفته می شود امکان دارد با پر شدن چاه جذبی خانه، بر اثر بارندگی های مشهد، بنا در داخل ریزش کرده و سپس به طور کامل ریخته باشد.» در خور ذکر است ظاهرا زمانی بحث خرید این خانه قاجاری از سوی شهرداری مطرح شده بود، اما گویا ورثه اجازه انجام این کار را نداده بودند و سه سال قبل هم مالک پروژه ای قصد داشت با خرید این خانه آن را نیز به پروژه خود بچسباند، اما با تلاش دوستداران میراث فرهنگی مشهد از این کار جلوگیری شده است، اما افسوس که حفظ این بنا کامل صورت نگرفت و شد آن چه نباید می شد.

خانه سید جواد نائل

مربوط به چه دوره ای بود؟ صفویه

چرا خراب شد؟ به بهانه تعریض کوچه

بنا های تاریخی ای که تخریب شدند

در کوچه مسجد مصری در محله طوقچی اصفهان، تاجری مصری خانه ای برای خود ساخته بود که امروزه به خانه «سید جواد نائل» مشهور است و البته بهتر است بگوییم مشهور بود چراکه در سال ۹۶ این خانه که از آثار ارزشمند دوره صفویه محسوب می شد، به بهانه تعریض کوچه، شبانه و طبق شواهد توسط افرادی ناشناس با لودر تخریب شد. قدمت این بنا در پرونده ثبتی اش «از شاه صفی تا سقوط اصفهان» ثبت شده و توسط یک تاجر مصری در زمان «اوزون حسن» (فرمانروای دوره آق قویونلوها) در محله طوقچی ساخته شده بود.

این اثر باارزش تاریخی باید عین به عین بازسازی شود، زیرا اکنون فقط یک اتاق از این بنای تاریخی سالم مانده است. شایان ذکر است متأسفانه بازسازی عین به عین دیگر در حوزه «مرمت» قرار نمی گیرد، زیرا اصالت بنا خدشه دار می شود. در نتیجه باید بپذیریم بنای ارزشمند تاریخی دیگری نیز برای همیشه از بین رفته و نمی توان برایش کاری کرد!

خانه نیما یوشیج

مربوط به چه دوره ای بود؟ سال ۱۳۲۷ - معاصر

چرا خراب شد؟ فروخته شد

بنا های تاریخی ای که تخریب شدند

در سال ۱۳۲۷ نیما یوشیج، بنیان گذار شعر نوین ایران در خانه نیمه کاره اش که آن زمان خارج از تهران قرار داشت و امروز در محله تجریش و خیابان دزاشیب قرار گرفته، ساکن شد. این خانه ۱۸۰ متر مربع است و سقف شیروانی و ایوان آن که هشت ستون دارد، گواهی بر معماری متداول منطقه شمیران است.

ماجرا زمانی جالب می شود که جلال آل احمد نیز در سال ۱۳۳۱ در مجاورت خانه نیما، خانه ای می خرد و امروزه همین خانه تبدیل به «خانه موزه سیمین و جلال» شده است. اما خانه نیما که پس از مرگ همسرش؛ خالی از سکنه شده بود، در سال ۱۳۴۵ توسط فرزندش به سرهنگی بازنشسته فروخته شد. هرچند مالک قصد داشت این خانه را تخریب کند، اما با پیگیری سیمین دانشور، همسر جلال آل احمد و همراهی دوستداران نیما، این خانه توسط سازمان میراث فرهنگی در فهرست آثار ملی به ثبت رسید، اما ثبت در فهرست ملی میراث فرهنگی نیز نتوانست مانعی برای تخریب خانه نیما باشد چنان که وضعیت این روز های این خانه تاریخی، بسیار نامناسب است.

وضعیت بغرنج خانه و گزارش هایی که از آن منتشر می شد، برخی اعضای شورای شهر از جمله احمد مسجدجامعی را بر آن داشت تا در قالب یک «تذکر» خواستار جلوگیری از تخریب خانه نیما یوشیج شوند. تذکر جدی گرفته نشد و خانه ویران و ویران تر شد. به تدریج معتادان این خانه تاریخی را از آن خود کردند و از سوی دیگر ماجرا، درخواست ها برای خروج خانه از ثبت ملی هم بالا گرفت تا این که در ۲۱ فروردین ماه امسال قرارداد خرید خانه نیما، پس از ۱۹ سال بین شهرداری تهران و مالک به امضا رسید و اکنون که سند مالکیت این خانه به نام شهرداری شده، امید است اقدامات لازم برای حفظ این بنای ارزشمند هر چه سریع تر انجام شود.

حجاری های برم دلک

مربوط به چه دوره ای بود؟ ساسانیه

چرا خراب شد؟ برخورد بیل مکانیکی با آن

بنا های تاریخی ای که تخریب شدند

حجاری های برم دلک مربوط به دوره ساسانیان در شیراز، انتهای خیابان کفترک واقع شده و در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۷۱ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده بود. روی این اثر که بر صخره کوچکی در برم دلک در حدود ۱۰ کیلومتری شرق شیراز قرار دارد، دو نقش وجود داشت. در نقش سمت چپ، در برابر شاهزاده خانم ساسانی تصویر یکی از بزرگان ساسانی دیده می شد و در زیر بازوی این مرد کتیبه ای چهار یا پنج سطری به خط پهلوی به قلم ریزی نگاشته و البته اغلب حروف آن محو شده بود. این سنگ نوشته ها چند سال پیش با بیل مکانیکی مورد تعرض قرار گرفت و بخشی از آن تخریب شد که دیگر قابل مرمت هم نبود.

چرا حفظ بنا های تاریخی مهم است؟

کشور عزیزمان ایران نقاط درخشانی از جمله آثار معماری متعلق به هخامنشیان، ساسانیان و دستاورد های بزرگ هنری و معماری دوره اسلامی را داراست. با این حال و در نگاه نخست، هنگامی که صحبت از «تخریب آثار تاریخی» به میان می آید، ذهن به سمت یادگاری ها و کنده کاری های نوشته شده روی آثار تاریخی می رود! اما جنایتی بزرگ تر از نوشتن بر در و دیوار بنا های تاریخی نیز وجود دارد و آن «تخریب» ساختمان ها و آثار باستانی از ریشه است که برای آن دلایل متعددی ارائه می شود، اما بی شک هیچ کدام توجیه مناسبی برای از بین بردن هویت تاریخی و شهریِ انسان ها نیست! تصور کنید خانه پدربزرگ شما که در حیاطش روز های خوش کودکی را با نوه های دیگر گذرانده اید، خراب و با خاک یکسان شود و به جای آن ساختمان غول پیکری سبز شود.

چه حالی به شما دست می دهد؟ حالا به جای خانه پدربزرگ، خانه یک شخصیت بزرگ تاریخی یا فرهنگی، علمی یا هنری را در نظر بگیرید یا ساختمانی که زمانی اداره و سازمان مهمی بوده است. مکانی که در آن اتفاقات بزرگ و سرنوشت سازی برای یک ملت رخ داده است. محیطی که جولانگاه معماران، هنرمندان و زحمت کشانی بوده تا بتوانند مصالح مختلف ساختمانی را به فضایی دلنشین و ارزشمند تبدیل کنند. می توانید تصور کنید که خراب کردن این ساختمان ها، چه لطمه هایی به تاریخ و هنر و فرهنگ یک سرزمین وارد می کند؟ چون پاسخ واضح است، نیازی به توضیح بیشتر نیست!

قانون برای عاملان تخریب آثار فرهنگی چه مجازات هایی در نظر گرفته است؟

یک تا ۱۰ سال حبس

در تمام دنیا قوانین بین المللی سختی در خصوص تخریب یا آسیب رساندن به بنا های تاریخی وجود دارد، اما یکی از سخت ترین قوانین درخصوص تخریب اموال تاریخی و فرهنگی در کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی ایران درج شده است. براساس ماده ۵۵۸ قانون مجازات اسلامی، هر فردی به تمام یا قسمتی از ابنیه، اماکن، محوطه ها و مجموعه های فرهنگی، تاریخی یا مذهبی که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است یا تزیینات، ملحقات، تأسیسات، اشیا و لوازم و خطوط و نقوش منصوب یا موجود در اماکن مذکور که مستقلاً نیز واجد حیثیت فرهنگی، تاریخی یا مذهبی باشد، خرابی وارد آورد علاوه بر جبران خسارات وارد شده به حبس از یک تا ۱۰ سال محکوم می شود. براساس ماده ۵۵۹، هر فردی اشیا و لوازم و همچنین مصالح و قطعات آثارفرهنگی تاریخی را از موزه ها و نمایشگاه ها، اماکن تاریخی و مذهبی و سایر اماکنی که تحت حفاظت یا نظارت دولت است، سرقت کند یا با علم به مسروقه بودن، اشیای مذکور را بخرد یا پنهان کند درصورتی که مشمول مجازات حد سرقت نشود علاوه بر استرداد آن به حبس از یک تا ۵ سال محکوم می شود.

همچنین براساس ماده ۵۶۰، هر فردی بدون اجازه سازمان میراث فرهنگی کشور یا با تخلف از ضوابط مصوب و اعلام شده از سوی این سازمان در حریم آثار فرهنگی تاریخی مذکور در این ماده مبادرت به عملیاتی کند که سبب تزلزل بنیان آن ها شود، یا در نتیجه آن عملیات به این آثار و بنا ها خرابی یا لطمه وارد آید، علاوه بر رفع آثار تخلف و پرداخت خسارات وارد شده به حبس از یک تا سه سال محکوم می شود. فصل ۹ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی کشورمان تا حدی با جدیت برای عاملان تخریب آثار فرهنگی و تاریخی برخورد هایی را در نظر می گیرد که ترجمه انگلیسی این فصل به صورت فایل پی دی اف در وبگاه یونسکو قرار گرفته است؛ بنابراین انتظار می رود باتوجه به وجود چنین راهکار های قانونی، عوامل دخیل در تخریب بنا های تاریخی با مجازات سنگینی مواجه شوند. اما آیا به راستی چنین است؟!


معروف‌ترین بنا‌های تاریخی‌ ایران که تخریب شدند
:
امتیاز : 4.2 تعداد رای : 12

پربازدیدترین اخبار

همراهان

گزارش ها

گزارش لحظه‌به‌لحظه؛ کشتی آزاد قهرمانی‌جهان| طلسم نحسِ فینال امروز برای ایران شکسته می‌شود؟

گزارش لحظه‌به‌لحظه؛ کشتی آزاد قهرمانی‌جهان| طلسم نحسِ فینال امروز برای ایران شکسته می‌شود؟

تحریم‌های جدید آمریکا بی اهمیت است/ خوشبینی به نماد‌های بانکی متاثر از حمایت دولت/ سهامداران مشتاق گزارش‌های ۶ ماهه بزرگان بازار سرمایه/ بزرگان به پا می‌خیزند

تحریم‌های جدید آمریکا بی اهمیت است/ خوشبینی به نماد‌های بانکی متاثر از حمایت دولت/ سهامداران مشتاق گزارش‌های ۶ ماهه بزرگان بازار سرمایه/ بزرگان به پا می‌خیزند

انجمن «گزارشگران صلح» اعلام موجودیت کرد

انجمن «گزارشگران صلح» اعلام موجودیت کرد

گزارش رسانه آلمانی درباره وحید هاشمیان و تیم ملی فوتبال ایران

گزارش رسانه آلمانی درباره وحید هاشمیان و تیم ملی فوتبال ایران

گزارش تصویری دیدار تیم‌های ملی ایران و کره‌جنوبی+ تصاویر

گزارش تصویری دیدار تیم‌های ملی ایران و کره‌جنوبی+ تصاویر

رئیس کمیته هسته‌ای مجلس: جدیدترین گزارش «روند اجرای برجام» در راه مجلس است

رئیس کمیته هسته‌ای مجلس: جدیدترین گزارش «روند اجرای برجام» در راه مجلس است

وزیر مسئولیت گزارش اثربخشی تحریم را واگذارد

وزیر مسئولیت گزارش اثربخشی تحریم را واگذارد

از دهان سوشا خون می‎ریخت، گزارشگر بازی گفت وقت‎کُشی می‎کنیم/ تساوی ما با سپاهان معادلات قهرمانی را بهم می‎ریزد

از دهان سوشا خون می‎ریخت، گزارشگر بازی گفت وقت‎کُشی می‎کنیم/ تساوی ما با سپاهان معادلات قهرمانی را بهم می‎ریزد