بازدید: 5

از لحن صداوسیما نسبت به سفر نخست‌وزیر ژاپن واقعاً متأسف شدم / حتی در مورد استفاده حداکثری از ابزار دیپلماتیک برای پیروزی در مقابل فشارهای آمریکا هم درک کاملاً غلطی دارند / نفس پیام‌رسانی در بالاترین سطح سیاسی توسط نخست‌وزیر ژاپن اهمیت زیادی دارد؛ ممکن است حتی از محتوای پیام مهم‌تر باشد

منبع : انتخاب کد خبر: 1843575
محسن امین‌زاده کارشناس حوزه سیاست خارجی و معاون وزیر امورخارجه در دوره اصلاحات می گوید: از لحن مخالفان گفت‌وگو با آمریکا در ایران، از جمله لحن صداوسیما نسبت به سفر نخست‌وزیر ژاپن واقعاً متأسف شدم. آنان حتی در مورد استفاده حداکثری از ابزار دیپلماتیک برای پیروزی در مقابل فشارهای بی‌مانند آمریکا هم درک کاملاً غلطی دارند.
پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :

هواپیمای نخست وزیر ژاپن در تهران به زمین نشسته. اما به باور بسیاری از کارشناسان همراه و حتی مخالف دولت، سفری که در این سطح پس از 41 سال صورت می گیرد، واجد ویژگی های مهم و راهبردی است. آنچه در پی می آید گفت وگوی تفصیلی در خصوص سفر شینزوآبه به تهران، با محسن امین زاده کارشناس برجسته حوزه سیاست خارجی و معاون وزیر امورخارجه در دوره اصلاحات است.

مشروح این گفت وگو را در ادامه بخوانید:

سفر آبه به تهران، اهمیتی بیش از انتقال یک پیام مهم از سوی آمریکایی ها دارد
تحلیل شما از علت سفر شینزو آبه چیست؟ در واقع از نظر شما، پروژه آبه برای سفر به ایران چیست و وی می تواند حامل چه پیامی باشد؟

امین زاده: با توجه به اظهارات رئیس جمهوری آمریکا دونالد ترامپ در توکیو و با توجه به اعلام نگرانی ژاپنی ها نسبت به بحرانی تر شدن وضعیت خاورمیانه، تصور غالب نسبت به سفر شینزو آبه به تهران، تصور سفر یک پیام رسان و میانجی مهم میان ایران و آمریکاست. طبعاً این وجه سفر اهمیت زیادی دارد اما مایلم تأکید کنم از نظر من سفر نخست وزیر ژاپن بعد از ۴۱ سال به تهران، بیش از آنکه سفر یک میانجی باشد یک سفر دوجانبه مهم در بالاترین سطح است. برای اولین و آخرین بار، نخست وزیر ژاپن در سال ۱۳۵۶ به تهران سفر کرده است و سفر آقای آبه دومین سفر یک نخست وزیر ژاپن به ایران در طول تاریخ روابط دو کشور است. این سفر در پاسخ به سفر آقای خاتمی در سال ۱۳۷۹ به ژاپن انجام می شود. ظاهراً این سفر قرار بوده ماه ها پیش انجام شود اما با خروج آمریکایی ها از برجام به تعویق افتاد. به نظر من ژاپنی ها برنامه ریزی کرده بودند که نخست وزیرشان بعد از امضای توافقنامه برجام به ایران سفر کند و فصل جدیدی از روابط اقتصادی دو کشور شکل بگیرد، اما شرایط بعد از برجام در ایران، عملاً این برنامه را به تأخیر انداخت.
به عقیده من هرچند بحث مجدد سفر آقای آبه به تهران در طول دیدار رئیس جمهوری آمریکا از توکیو اعلام شد؛ ولی سفر آقای آبه به تهران اهمیتی بیش از انتقال یک پیام مهم از سوی آمریکایی ها دارد.

تکرار تجربه خاتمی؟
با تجربه ای که درباره سفر آقای خاتمی به توکیو دارید، ارزیابی شما از سفر آبه به تهران چیست؟

امین زاده: سفر آقای خاتمی به توکیو سفر موفقی بود و تأثیر چشمگیری بر مناسبات اقتصادی دو کشور گذاشت. این تغییر چشمگیر محدود به دو کشور نبود و تأثیرخیلی گسترده تری روی اقتصاد ایران گذاشت. راه ورود ایران به بازار سرمایه جهان را هموارتر کرد و در واقع تحول مهمی در کل مناسبات اقتصادی ایران با جامعه جهانی ایجاد کرد. همکاری مشترک وزارت خارجه و وزارت نفت باعث شد ژاپنی ها در طول سفر با اعطای سه میلیارد دلار وام کم بهره به ایران موافقت کنند که در سال های بعد تا هفت میلیارد دلار افزایش یافت. ژاپن پیش از چین و پیش از همه کشورهای اروپایی درهای بانک های خود را به روی اقتصاد ایران گشود. اعطای این وام ارزان قیمت و بدون شرط به ایران توسط بانک های ژاپنی، باعث شد مسیری به روی اقتصاد ایران گشوده شود که تا پایان دولت آقای خاتمی هیچ مشکلی تحت عنوان سرمایه برای پروژه های بزرگ ایران وجود نداشته باشد و ایران با کمترین هزینه، امکان تأمین تمامی نیازهای سرمایه ای خود را از بازار جهانی بدست آورد. هر چند این ارقام برای بازار سرمایه ایران ارقام بزرگی بود اما مهمتر از رقم وام های ژاپن، تأثیر این اقدام ژاپن در تغییر نگاه جامعه جهانی به مناسبات پولی و بانکی با ایران بود. بعد از ژاپن، چین، کره جنوبی و اروپایی ها، یکی پس از دیگری موانع همکاری های بانکی و بیمه ای را با ایران برطرف کردند و به سرعت همه بازار سرمایه در جهان به روی ایران به طور کامل گشوده شد.

نسبت به تصمیم ژاپن برای فعال تر کردن روابط دو کشور خوش بینم
من نمی خواهم خوش بینی نادرستی نسبت به سفر نخست وزیر ژاپن ایجاد کنم. وضعیت کنونی دو کشور نسبت به ۲۰ سال پیش بسیار متفاوت است. اما نسبت به تصمیم ژاپن برای فعال تر کردن روابط دو کشور خوش بین هستم. باید شرایط ژاپنی ها را درک کرد و با درک درست، از این فرصت برای منافع مشترک دو کشور حداکثر بهره برداری را کرد. در طول مذاکرات مقدماتی برای تدارک برنامه سفر آقای خاتمی به توکیو، در مذاکراتی مفصلی که در جریان بود، در مقابل پافشاری من در مورد ضرورت موفقیت آمیز بودن سفر آقای خاتمی به لحاظ اقتصادی و کند بودن روند نهایی شدن تصمیمات مربوط به سفر، معاون وزیر امور خارجه ژاپن گفت که ما ژاپنی ها معمولاً خیلی کند تصمیم می گیریم و سعی می کنیم همه جوانب کار را بسنجیم و درباره همه جزئیات گاه بیش از حد نیاز بحث می کنیم تا بتوانیم تصمیم درست بگیریم. اما مسأله مهم آن است که وقتی تصمیم می گیریم و برای انجام کاری مصمم می شویم در اجرای آن تردید نمی کنیم و توقف یک تصمیم اتخاذ شده در ژاپن خیلی دشوارتر از انجام آن تصمیم است. او سعی داشت به من اطمینان بدهد که تصمیم دعوت از آقای خاتمی برای سفر رسمی به ژاپن یک تصمیم مهم بوده و همه جوانب آن بررسی شده و ژاپن قصد دارد در طول این سفر، تحول مهمی در روابط اقتصادی دو کشور ایجاد شود. گفته های او به مفهوم واقعی و کامل محقق شد.

چرا ژاپن برخلاف روسیه و چین، میانجی بهتری است؟
با این توضیح شما حضور آبه در تهران را نماد تحول در بحران روابط ایران و آمریکا نمی دانید؟

امین زاده: پیام رسانی نخست وزیر ژاپن از جانب آمریکایی ها اهمیت زیادی دارد. بحرانی تر شدن وضعیت خاورمیانه با مصالح ژاپنی ها سازگار نیست و آنان مصمم هستند برای کاهش بحران در روابط ایران و آمریکا تلاش کنند. توضیح خواهم داد که ژاپنی ها می توانند بهترین میانجی یا پیام رسان میان ایران و آمریکا باشند، اما به عقیده من حضور آبه در تهران نماد عزم مقامات ژاپنی برای گسترش روابط دو کشور حتی در شرایط دشوار کنونی است. البته ژاپنی ها روابط بسیار نزدیکی با آمریکا دارند و طبعاً همه ملاحظات مربوط به روابط خود را با آمریکا هم در نظر می گیرند. برای گسترش روابط باید متقابلاً شرایط و وضعیت آنان را درک کرد و برای یافتن راه های همکاری مشترک در شرایط بسیار دشوار کنونی تلاش کرد.

بازی باید منطقی باشد
یعنی ممکن است ژاپنی ها تحریم های آمریکا را بدون موافقت آمریکا نقض کنند؟

امین زاده: خیر. توجه داشته باشیم اقتصاد ژاپن به شدت به مناسبات اقتصادی، سرمایه گذاری های متقابل و بازار آمریکا وابسته است. وابستگی اقتصاد ژاپن به اقتصاد آمریکا بیشتر از وابستگی اقتصاد چین به آمریکاست. اولین بار در سال دوم دولت آقای خاتمی به عنوان معاون وزیر خارجه ایران به ژاپن سفر کردم. همزمان با سفر معاون وزیر خارجه ایران، وزیر خارجه وقت آمریکا خانم آلبرایت رسماً اعلام کرد نگران گسترش روابط ژاپن و ایران است و از دولت ژاپن خواست روابطش را با ایران گسترش ندهد. اما ژاپنی ها مسیر مورد نظر خود را با احتیاط دنبال کردند. این وضعیت ظرف مدت دو سال به کلی تغییر کرد. من تردید ندارم مقامات ژاپن برای گسترش همکاری های اقتصادی خود با ایران در سال ۱۳۷۹ نظر مقامات آمریکایی را جلب کرده بودند و آنان را قانع کرده بودند که مانع بهبود روابط اقتصادی دو کشور نشوند. نهایتاً آنها موفق شدند به سبک خودشان موانع سیاسی گسترش همکاری های اقتصادی دو کشور را برطرف کنند و از مخالفت آمریکایی ها جلوگیری کنند. باور دارم در شرایط بسیار دشوارتر کنونی هم ژاپنی ها تلاش های خود را خواهند کرد. انتظار می رود نخست وزیر ژاپن در سفر خود گامی در خور توجه در مناسبات اقتصادی با ایران بردارد؛ گامی که البته با مخالفت جدی دولت آمریکا مواجه نشود. باید ما هم تلاش کنیم با درک شرایط آنان، راه حل های دست یافتنی را جست وجو کنیم.

از لحن صداوسیما متاسف شدم
به نقش میانجی گرانه ژاپن میان ایران و آمریکا بازگردیم. چرا ژاپن؟ فرمودید برای میانجی گری نخست وزیر ژاپن اهمیت ویژه ای قائل هستید؛ چرا؟

امین زاده: نفس پیام رسانی در بالاترین سطح سیاسی توسط نخست وزیر ژاپن اهمیت زیادی دارد و ممکن است حتی از محتوای پیام مهم تر باشد. من از لحن مخالفان گفت وگو با آمریکا در ایران، از جمله لحن صداوسیما نسبت به سفر نخست وزیر ژاپن واقعاً متأسف شدم. آنان حتی در مورد استفاده حداکثری از ابزار دیپلماتیک برای پیروزی در مقابل فشارهای بی مانند آمریکا هم درک کاملاً غلطی دارند. یک دیپلماسی موفق در کنار همه ابزار اقتدار ملی از جمله ابزار نظامی اقتدار ملی، با پیچیده ترین و خلاقانه ترین تدابیر، در همه شرایط کاربرد سرنوشت ساز دارد و همواره می تواند چاره ساز و حتی به تعبیر نظامیان دشمن شکن باشد.

به تعبیر من از میان کشورهای قدرتمند جهان، ژاپنی ها بیشترین امتیازات را دارند و می توانند در یک دوره طولانی بهترین میانجی یا پیام رسان میان ایران و آمریکا باشند. علت آن است که منافع ملی ژاپن با کاهش تنش میان ایران و آمریکا و بهبود روابط میان دو کشور کاملاً سازگاری دارد. ژاپنی ها از بحران روابط ایران و آمریکا هیچ امتیازی به دست نمی آورند و بحرانی شدن خاورمیانه برای ژاپن خسارت بار است. برعکس بهبود روابط ایران و آمریکا و حتی کاهش تنش میان ایران و آمریکا برای اقتصاد ژاپن فرصت ساز است. بنابراین اراده سیاسی رهبران ژاپن کمک به کاهش تنش میان دو کشور است. صرف نظر از اینکه آقای آبه حامل چه پیامی باشد، استقبال از تلاش این کشور در بالاترین سطح برای کاهش تهدید علیه ایران باارزش است و اقتضا دارد که به تداوم نقش ژاپن به عنوان یک میانجی یا پیام رسان قابل اعتماد و قدرتمند اعتبار داده شود. برای درک بهتر موضوع تأکید می کنم این موضوع در مورد کشورهای قدرتمند دوستی مثل چین و روسیه مصداق ندارد. آنان موقعیت مشابهی ندارند. این دو کشور به رغم روابط بسیار خوبشان با ایران و به رغم رقابت دشوارشان با آمریکا، و به رغم آنکه به دلایل مختلف تمایلی به تداوم یا تشدید بحران روابط ایران و آمریکا ندارند و از کاهش بحران حتماً حمایت می کنند و به رغم آنکه واقعاً تمایل ندارند در مناقشه میان آمریکا و ایران، آمریکا برنده شود و ایران شکست بخورد، اما این دو از بحران روابط ایران و آمریکا بسیار نفع می برند. روی پرستیژ این کشورهای قدرتمند و شئونات سیاسی آنان نیز برای عدم بهره برداری از بحران روابط ایران و آمریکا نباید حساب کرد. چین در سال ۱۳۷۵ در یک معامله بسیار مهم با دولت آمریکا، در مقابل توقف همکاری خود در ساخت کارخانه هسته ای UCF اصفهان، امتیاز بسیار عظیم «پایان تحریم همکاری های اقتصادی چین و آمریکا» را از کنگره آمریکا گرفت. امروز دور از انتظار نیست که این کشور در دعوای تعرفه ها با دولت آمریکا، روی امکان معامله بر سر توقف همکاری های بانکی و اقتصادی با ایران، در قبال حل مشکلات چندصد میلیاردی تعرفه ای خود با آمریکا تأمل کرده باشد یا تأمل کند. روسیه نیز به رغم همه اختلافاتش با آمریکا و به رغم قدرت عظیم نظامی اش، عملاً در غرب آسیا و آسیای میانه و قفقاز و خاورمیانه و در حوزه های نفت و گاز و انرژی، رقیب خیلی جدی ایران است. روسیه هم سابقه معامله پنهان با آمریکا بر سر توقف فروش تسلیحات به ایران را دارد. با این ویژگی ها، تداوم بحران روابط ایران و آمریکا برای این کشورهای قدرتمند دوست، برخلاف ژاپن فرصت ساز است. در منطقه کشورهای دوستی مثل عراق، عمان، قطر و البته کشور قدرتمندی مثل هند نیز وضعیت و تمایلاتی مشابه ژاپنی ها دارند که همه ارزشمند است و باید با درک ظرفیت ها و موقعیت های آنان، به همه آنها نیز توجه جدی داشت.

در وضعیت کنونی، مذاکره با رئیس جمهوری کنونی آمریکا مطلوب نیست
به نظر شما در شرایط کنونی اساساً امکان آغاز مذاکراتی جدید مطلوب و ممکن با آمریکا هست؟

امین زاده: اگر به دنبال پاسخی به سادگی همین پرسش هستید، می گویم در وضعیت کنونی، مذاکره با رئیس جمهوری کنونی آمریکا مطلوب نیست. آمریکا با استفاده از ابزار خود فشارهای زیادی به ایران تحمیل کرده و انتظار دارد در این شرایط از ایران امتیازات بیشتری بگیرد. طبعاً این وضع دشواری مذاکره میان دو کشور را خیلی بیشتر کرده است. این درحالی است که مذاکره و دیپلماسی از ابزار قدرت کشورهاست و هرقدر کشوری قدرتمندتر باشد دیپلماسی آن کشور هم باید مؤثرتر، قدرتمندتر و فعال تر عمل کند. کشور قدرتمند و منزوی در جهان بی معناست. مهمترین مذاکرات سیاسی تاریخ، مربوط به مذاکرات میان دشمن ترین کشورها بوده است. حتی در بحرانی ترین شرایط هم هیچ کشور قدرتمندی ابزار دیپلماسی خود را کنار نمی گذارد. اما متأسفانه به علت درک نادرستی که از مذاکره با جهان و مذاکره با رقیب و مخالف و دشمن در ادبیات سیاسی ایران وجود دارد، مخالفت با سیاست ها و اقدامات دولت آمریکا را با توقف دیپلماسی یکی تلقی می کنند؛ یعنی خواهان توقف دیپلماسی می شوند. درحالی که برعکس، هرقدر مشکلات کشور در سطح بین المللی و با آمریکا بیشتر باشد، ضرورت فعالیت دیپلماتیک و مذاکره بیشتر می شود. در شرایط کنونی اگر مذاکره با ترامپ درست نیست مذاکره با همه منتقدان ترامپ بسیار ضروری است. مذاکره با تمامی نمایندگان کنگره آمریکا که مثل بولتون و پمپئو نمی اندیشند ضروری است. مذاکره و تبادل نظر و ارتباط فعال با همه کشورهای دوست آمریکا که با ایران رابطه خوب داشته اند ضروری است. مذاکره مداوم و تعامل فعال با همه کشورهای مؤثر جهان بیش از هر زمان ضروری است. تلاش برای شفاف کردن و تقویت شکاف نظری و عملی میان ترامپ و تندروترهایی چون بولتون ضروری است. اگر اروپایی ها در مقابل فشارهای آمریکا دچار تزلزل شده اند مذاکره مداوم با آنان و تلاش برای یافتن راه حل های مشترک برای جلوگیری از تزلزل آنان ضروری است. کمک گیری از ایرانیان مقیم آمریکا و اروپا و بطور کلی ایرانیان مقیم خارج از کشور برای راه اندازی کمپین مخالف و اعتراض به تحریم های ایران و فشار به دولت آمریکا در افکارعمومی ضروری است. اگر ایران دچار حداکثر فشارهای بین المللی است؛ نیازمند حداکثر تحرکات دیپلماتیک در همه کشورهای جهان و از جمله کشورهای نزدیک به آمریکا و البته در خود آمریکاست.

هیچ شخصیت دلسوزی را سراغ ندارم که به دولت ایران توصیه کند برای مذاکره ۱۲ خواسته آمریکا را بپذیرد
تن دادن جمهوری اسلامی به ۱۲ خواسته ایالات متحده، خصوصاً پس از خروج آنان از برجام و اعمال سیاست فشار حداکثری، دور از ذهن به نظر می رسد، چرا که چنین امری هویت انقلابی دولت جمهوری اسلامی را دچار بحران خواهد کرد. با این تفاسیر به نظر نمی رسد این شکاف عمیق میان تمایلات دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت ایالات متحده با فعالیت های میانجیگرانه هیچ قدرت ثالثی از جمله دولت ژاپن و شینزو آبه به عنوان نخست وزیر آن قابل ترمیم باشد. تحلیل شما از این موضوع چیست؟
امین زاده: حق با شماست. هیچ شخصیت دلسوز و متعهدی سراغ ندارم که به دولت ایران توصیه کند که برای مذاکره ۱۲ خواسته آمریکا را بپذیرد. اصلاً این شیوه برخورد وزیر خارجه آمریکا با موضوع مذاکره دو جانبه واقعاً مبتذل است. اما اگر وزیر خارجه آمریکا بحث مذاکره و دیپلماسی را به ابتذال می کشاند، چیزی از اهمیت نفس مذاکره و دیپلماسی حتی با رقیب و دشمن برای دست یابی به حداکثر منافع ملی و رفع تهدیدات امنیت ملی نمی کاهد. دیپلماسی مقتدر، جزء جدایی ناپذیر اقتدار ملی است و ابزار دیپلماسی نیز مذاکره است نه سخنرانی و رجزخوانی. ضمن اینکه آقای پمپئو دست از این اظهارات غیر حرفه ای برداشته و درباره مذاکرات بی قید و شرط صحبت می کند. حتی مذاکرات بی قید و شرط ابرازی آمریکا نیز در مقطع کنونی معنای درستی ندارد زیرا آمریکا حداکثر ابزار فشار خود را علیه اقتصاد ایران فعال کرده است و ایران واقعاً تحت فشار اقتصادی قرار گرفته است. در این شرایط وقتی آمریکا درباره مذاکره بی قید وشرط صحبت می کند اگر به معنای عدم توقف فشارهای اعمال شده روی اقتصاد ایران باشد، از نظر ایران مفهومی نخواهد داشت. با این توضیحات اگر بگوییم در این مقطع و با این ویژگی ها مذاکره با آمریکا مناسب نیست، اختلاف زیادی برسرش وجود نخواهد داشت. اما مذاکره حتی با مخالف و رقیب و دشمن در سطح بین المللی، ابزار قدرتمند اقتدار ملی هرکشور است. حتی ممکن است در شرایط فشار نیز مذاکره با عزت و خردمندانه و مقتدرانه کشور را از فشار خارج کند.

عده ای در ایران از حل بحران های بین المللی کشور و کاهش تنش با جامعه جهانی نگران اند
به دنبال کاهش روند افزایش قیمت ارز و سکه و حتی ایجاد روند کاهشی فعلی، عده ای از تحلیلگران این اتفاق را فشار دولت برای قبولاندن مذاکره به نظام می دانند. تحلیل شما از این موضوع چیست؟

امین زاده: خیلی ادعای عجیبی است. اگر قرار باشد نظام برای مذاکره تحت فشار قرار گیرد، طبعاً در شرایط افزایش تورم و افزایش قیمت ها و سقوط اقتصادی این فشار خیلی بیشتر خواهد بود. اگر نشانه های بهبود در اوضاع اقتصادی باشد طبعاً هم نظام و هم مردم آمادگی بیشتری برای تحمل فشارهای خارجی خواهند داشت.
تأثیرپذیری بازار از مناسبات خارجی ایران هم خیلی طبیعی است. هر تعامل بین المللی نشانه افزایش ظرفیت ایران برای مدیریت بحران های پیش روی کشور است و نتیجه طبیعی آن آرام شدن بازار و کنترل التهابات بازار خواهد بود. اما نگرانی من از وجه دیگری از مخالفت ها با فعالیت های موفق دیپلماتیک است. ظاهراً عده ای در ایران واقعاً از حل بحران های بین المللی کشور و یا کاهش تنش با جامعه جهانی نگران هستند. آنان همه منافعشان در بحرانی تر شدن کشور است. تصور آنان این است که در شرایط بحرانی کشور بار دیگر به روش های قانون گریز و قانون ستیز آنان تن می دهد و مسیر بازگشت آنان برای تاراج سرمایه های ملی مجدداً باز می شود؛ تاراجی که بخصوص در ۱۵ سال گذشته اقتصاد ملی را زمین گیر کرد و فساد در اقتصاد ایران را به اوج خود رساند و تمامی هنجارهای متعارف و نهادینه اخلاقی و رفتاری فعالیت های اقتصادی در جامعه ایران را به نفع نهادینه شدن فساد از هم درید. ظاهراً این قبیله از هر رفتار خردمندانه و مدبرانه در مدیریت روابط خارجی و سیاست و اقتصاد کشور متنفرند.

باتوجه به اعلام و اعمال تحریم های جدید اقتصادی از سوی ایالات متحده در حوزه پتروشیمی ایران، دقیقاً اندکی پیش از سفر نخست وزیر ژاپن، به نظر نمی رسد که شینزو آبه حامل خبر هیچ گونه عدولی از سیاست فشار حداکثری از سوی ایالات متحده به عنوان امتیازی جهت ترغیب جمهوری اسلامی برای آغاز مذاکره باشد. تحلیل شما از این موضوع چیست؟

امین زاده: فقط دولت پنهان و جریان امنیتی در ایران نیست که با تمام توان برای جلوگیری از حل بحران های بین المللی ایران تلاش می کند. سال هاست در یک هماهنگی مثال زدنی تندروها در تهران، واشنگتن و تل آویو به یکدیگر کمک می کنند و هرگاه در ایران یا آمریکا زمینه ای برای بهبود شرایط بین المللی برای ایران فراهم شود، تندروهای دیگر به یاری برخاسته و شرایط را برای جلوگیری از حل بحران روابط خارجی ایران بحرانی می کنند. اقدام تحریم پتروشیمی در قیاس با اقدامات دیگر آمریکا علیه ایران اقدام چندان مهمی نیست اما انتظار می رود اگر زمینه بهبودی فراهم شود، تندروها در واشنگتن و تل آویو و تهران از هیچ تلاشی برای جلوگیری از تحقق آن فروگذار نکنند. درباره مناسبات میان دولت پنهان در ایران و تندروهایی مثل بولتون در واشنگتن و نتانیاهو در تل آویو چیزی نمی دانم، اما عملکرد آنان کاملاً هماهنگ است و نتایج مشترک عملکرد آنان بحرانی تر نگه داشتن وضعیت ایران در مناسبات بین المللی است.

نشانه های عقب نشینی آمریکا
آیا شما نشانه های مثبتی برای کاهش تنش میان آمریکا و ایران می بینید؟

امین زاده: بله. نشانه های مهمی وجود دارد. مهم ترین نشانه عقب نشینی های مهم آمریکا در مورد پیش شرط ها و انتظاراتش از ایران است. وزیر خارجه آمریکا برخلاف گذشته اعلام کرد که ایالات متحده آمادگی دارد بدون پیش شرط با ایران مذاکره کند. هرچند همانطور که گفتم با توجه به تحریم های اعمال شده، این اعلام آمادگی کافی نیست اما تحول مهمی در رویه آمریکا محسوب می شود و نسبت به تمامی مواضع آمریکا از زمان خروج از برجام تاکنون متفاوت است. وجه مهمتر این عقب نشینی اظهارت صریح رئیس جمهوری آمریکاست. او گفته که هدفش از اعمال فشار به ایران، جلوگیری از ساخت سلاح هسته ای توسط ایران است و نه چیزی بیشتر از آن. او تصریح کرده خواهان براندازی رژیم ایران نیست و به صورت ضمنی در این اظهارات شروط مربوط به توقف گسترش توان نظامی غیرهسته ای ایران و توقف گسترش اقتدار ایران در منطقه را هم کنار گذاشته است. اگر رئیس جمهوری آمریکا در چنین چارچوبی بماند، حتماً امکان یافتن راه حلی برای تفاهم وجود خواهد داشت. علت هم آن است که این خواسته رئیس جمهوری آمریکا با راهبرد امنیت ملی ایران در تعارض نیست و عملاً در چارچوب توافق برجام قابل تفسیر و تعمیق است.
فعال کردن ژاپن و کشورهای دیگر دوست ایران و آمریکا برای گفت وگوی متقابل با دو کشور هرچند می تواند نشانه نگرانی آنان نسبت به بحرانی تر شدن شرایط هم باشد، اما بخصوص در مورد سفر نخست وزیر ژاپن، با ویژگی هایی که درباره ژاپنی ها بیان کردم، به منزله باور این دولت نسبت به شکل گیری شرایط جدید و مسیرهای سیاسی جدید برای مدیریت بحران و وجود زمینه های کاهش بحران نیز هست.
سومین نشانه مثبت، اولین گام در تحقق پیشنهاد دکتر ظریف در نیویورک در مورد مبادله زندانیان میان ایران و آمریکاست. من اطلاعات دقیقی ندارم اما آزادی نزار زاکا زندانی لبنانی – آمریکایی با میانجی گری رئیس جمهوری لبنان و حزب الله لبنان در آستانه سفر نخست وزیر ژاپن به تهران نمی تواند اتفاقی باشد. همیشه آزادی زندانیان می تواند یک گام مهم اولیه برای تعامل میان دولت های حتی متخاصم و درگیر نظامی باشد.

تیم B، نگران سفر آبه
ایرنا پلاس: از نظر شما سفر نخست وزیر ژاپن چه نسبتی با مواضع دولت های عبری- عربی منطقه دارد؟ موضع و تحلیل این کشورها در خصوص این سفر چگونه است؟ آیا امریکا در این زمینه با آنان هماهنگی دارد یا سفر آبه به معنای به حاشیه رفتن این ائتلاف منطقه ای است؟

امین زاده: کشورهایی مثل عربستان سعودی، امارات و اسرائیل به صورت راهبردی از بهبود روابط ایران با سایر کشورهای جهان و به ویژه آمریکا در هراس هستند. منافع آنان اقتضا می کند که روابط خارجی ایران، به ویژه با آمریکا بحرانی باقی بماند. در عین حال حداقل در دو دهه گذشته هیچ دولتی در آمریکا به اندازه دولت ترامپ با تل آویو و ریاض علیه ایران هماهنگ نبوده است و در این مدت هیچ گاه انتظارات این دولت ها توسط دولت آمریکا علیه ایران برآورده نشده است. طبعاً این دولت ها حساب زیادی روی بحران کنونی در روابط ایران و آمریکا باز کرده اند و هر خللی که این بحران را کاهش دهد، موجب ناخشنودی آنان است. مواضع رئیس جمهور آمریکا در توکیو و سفر آقای آبه به تهران حتماً موجب ناخشنودی مثلث نتایناهو، بولتون و بن سلمان است و حتماً آنها برای تخریب نتایج مثبت این سفر تلاش خواهند کرد. طبعاً در ایران هم تندروها و امنیتی های دولت پنهان با آنان همراهی خواهند کرد.


از لحن صداوسیما نسبت به سفر نخست‌وزیر ژاپن واقعاً متأسف شدم / حتی در مورد استفاده حداکثری از ابزار دیپلماتیک برای پیروزی در مقابل فشارهای آمریکا هم درک کاملاً غلطی دارند / نفس پیام‌رسانی در بالاترین سطح سیاسی توسط نخست‌وزیر ژاپن اهمیت زیادی دارد؛ ممکن است حتی از محتوای پیام مهم‌تر باشد
:
امتیاز : 3.6 تعداد رای : 11

پربازدیدترین اخبار

همراهان

گزارش ها

تحرک لازم برای کاهش قیمت مسکن در دولت وجود ندارد/ به زودی گزارش آسیب‌شناسی وضعیت مسکن را ارائه می‌کنیم

تحرک لازم برای کاهش قیمت مسکن در دولت وجود ندارد/ به زودی گزارش آسیب‌شناسی وضعیت مسکن را ارائه می‌کنیم

سفر به پایتخت مبل و منبت ایران/ گزارش تصویری

سفر به پایتخت مبل و منبت ایران/ گزارش تصویری

یک گزارشگر فوتبال دیگر مهاجرت کرد؟

یک گزارشگر فوتبال دیگر مهاجرت کرد؟

گزارش حادثه « آتش‌سوزی مدرسه دخترانه در زاهدان» بالاخره به ایستگاه بهارستان رسید

گزارش حادثه « آتش‌سوزی مدرسه دخترانه در زاهدان» بالاخره به ایستگاه بهارستان رسید

آمریکا از متهم کردن ایران به نقض NPT در یک گزارش عقب نشست

آمریکا از متهم کردن ایران به نقض NPT در یک گزارش عقب نشست