بازدید: 56

مسجدالاقصی از نگاه قرآن

منبع : افکار نیوز کد خبر: 1811375
قدس در لغت به معنای پاک، پاکی و منزه شدن و مبرا بودن است. این واژه اگر به شکل مصدری مراد باشد به معنای پاک بودن و منزه بودن است.
به گزارش افکارنیوز،

در معناى واژه «قدس» نیز مفسّران نظرهاى متفاوتى ارائه کرده اند: ۱. عدّه اى آن را به معناى «طهارت و پاکیزگى» گرفته اند؛ ۲. بعضى آن را «برکت» معنا کرده اند. ۳. و برخى نیز آن را از نام هاى مقدّس خدا دانسته اند. 

به هر حال، قدس به معنای طهارت، پاکی از نقص و کمالات نسبی، عالم مجردات، عالم قدس، جبرئیل و مانند آن به کار رفته است که البته پاکسازی و تطهیر کردن یکی از معانی آن است. پس می توان گفت که قدس مکانی طاهر، پاک و پاکسازی شده است که ظرفیت پاک کردن و تطهیر را نیز دارد؛ یعنی می تواند نفس انسانی و روح و جسم او را نیز پاک کند.

بیت المقدس در قرآن

قدس یا بیت المُقدّس یا بیت المَقدِس، شهری باستانی در سرزمین فلسطین ، نخستین قبله مسلمانان و از مراکز ادیان الهی و همیشه به عنوان شهری مقدس و مورد احترام بوده و از آن به محل عبادت نام برده شده است! نام این شهر در قرآن به این نام نیامده، بلکه با عناوینی، چون المسجدالاقصی، «القریه»، «مساجد الله» ، «الارض المقدسه» ، «الباب»،  «مکان قریب»، «الارض المبارکه» ، «مصر » از این شهر یاد شده است.

مفسّران «المسجدالاقصی» در آیه نخست سوره اسراء را به «مسجد بیت المقدس» تعبیر کرده اند. به نظر آنان، این آیه به سیر شبانه پیامبر اکرم (ص) از مکه به بیت المقدس و معراج اشاره دارد. در آیات ۱۴۲ و ۱۵۰ سوره بقره در بیان تغییر قبله نیز تلویحاً از بیت المقدس یاد شده است. آن گونه که از بیانات برخی مفسران دوره نخست بر می آید، پیامبر در ماه های نخست هجرت به مدینه رو به بیت المقدس ـ قبله یهودیان ـ نماز می گزارد و پس از آن، خداوند مسجدالحرام را قبله ویژه مسلمانان قرار داد و راه طعنه برخی یهودیان مدینه را بست. 

عموم مفسران در تفسیر این آیات، روایات مربوط به تغییر قبله از بیت المقدس به مسجدالحرام را معتبر دانسته اند. به جز این دو دسته از آیات، مفسران نخستین مانند طبرسی، طبری و سیوطی، برخی از دیگر آیات قرآن از جمله آیات پیش گفته در بخش نام های قدس در قرآن را نیز مربوط به بیت المقدس دانسته اند.

در روایات اسلامی از جمله روایات شیعی و سنی که از پیامبر (ص) و معصومان (ع) نقل شده به اهمیت و ارزش این شهر توجه داده شده است. در روایتی آمده که در شب قدر به فرشتگان امر شد تا به همراه جبرئیل و میکائیل از سدره المنتهی در ۴ مکان یعنی کعبه، قبر رسول الله، طور سینا و بیت المقدس هبوط کنند. همچنین در حدیث مشهور نبوی آمده که بیت المقدس پس از مکه و مدینه سومین شهر مقدس اسلام و مسلمانان است.

تقدس مسجدالاقصی در نزد خداوند

قدس از دیدگاه مسلمانان از جایگاه ویژه دینى، ملّى و قومى برخوردار است. از نظر مسلمانان، قدس سرزمینى است که درى از درهاى آسمان از آنجا باز مى شود و معراج از آن مکان براى پیامبر امکان پذیر شده است. از دیدگاه قرآن «معبد قدس» یک «مسجد» است و بُعد خضوع و خشوع در برابر حق در آنجا بحدّى است که به وجود آن مکان پاک و مسجد شریف اقصى، سرزمینهاى پیرامونى آن نیز مبارک و برکت یافته است؛ خداوند مى فرماید: «سُبحانَ الَّذِى اَسرى بِعَبدِهِ لَیلاً مِنَ المَسجِدِ الحَرامِ اِلَى المَسجِدِ الاَقصَا الَّذى بـارَکنا حَولَهُ لِنُرِیَهُ مِن ءایـتِنا اِنَّهُ هُوَ السَّمیعُ البَصیر» ؛ پاک و منزّه آن خدایى است که شبى بنده اش را از مسجد حرام به مسجد اقصى که پیرامونش را مبارک قرار داده سیر داد تا به او از آیات خود بنمایانیم، چون خداوند شنوا و بینا است.

در این آیه، خداوند نام دو مکان را با تقدیس، تبرک و احترام یاد مى کند، ذکر این دو مکان شریف در کنار هم از یک راز و رمز الهى خبر مى دهد. خداوند بر معبد مقدس قدس نام مسجد مى نهد و آن را قرین مسجد الحرام قرار مى دهد، این نشان از تقدّس و ارزش آن دارد. خداوند ابراهیم و لوط را به این سرزمین مبارک رهنمون مى سازد تا عقیده توحیدى را از آنجا به همه جهان گسترش دهند. حضرت ابراهیم پس از سکونت در سرزمین مبارک قدس، به سوى حجاز حرکت مى کند و در آنجا بیت الله الحرام و خانه کعبه را بنا مى گذارد تا یک حلقه اتصال قدسى میان این دو مکان پدید آورد.

شگفت آنکه روزى حضرت ابراهیم (ع) از قدس به حجاز سیر مى کند و دیگر روز پیامبر خدا، فرزند آن فریادگر توحید و یکتا پرستى، از مسجد الحرام به مسجد الاقصى سیر داده مى شود. از اینجا معلوم مى شود که ارتباط تنگاتنگ و استوارى میان این دو مکان مقدس برقرار است.

هویت یابی تمدن ها با سرزمین

«سرزمین» براى همه ملت ها، یک نقش بنیادین دارد. گاه این نقش تا آنجا افزایش مى یابد که جزو هویت فرهنگى آن ملّت به شمار مى آید و چنانچه آن جامعه را از «سرزمین» جدا کنیم، هویّت تاریخى فرهنگى خویش را از دست مى دهد.

بسیارى از تمدّن ها و فرهنگ ها به زمینى شناخته مى شود که در آن شکل گرفته و به تکامل و شکوفایى دست یافته اند. تمدن ها از این رو به سرزمین ها نسبت داده مى شود تا «هویت» پیدا کند. چنانکه مى گوییم تمدّن بابلى یا تمدن بین النهرین.

چگونگى پیوند اقوام و تمدّن ها به سرزمین ها و نسبت این وابستگى موجب مى شود که تفاوت هاى فرهنگى، سیاسى و اجتماعى اى در میان مردم پدید آید. برخى از مکان ها، فضاها، زمان ها و سرزمین ها قداست مى یابد و به شکل «تابو» و محرمات خود را نشان مى دهد، به گونه اى که ورود به محدوده و حریم آن گناه بزرگ و بزه نابخشودنى به حساب آمده، مرتکب هتک حرمت را به سخت ترین کیفر ها عذاب مى دهند و یا جانش را مى ستانند.

سرزمین «قدس» و «بیت المقدس» از جمله سرزمین ها و اماکنى است که از قداست دینى و ملّى خاصّى برخوردار است؛ همه پیروان ادیان ابراهیمى آن را به دیده احترام مى نگرند و براى آن ارزش و قداستى ویژه قائل هستند؛ تا آنجا که نام سرزمین را به «قدس» همراه مى سازند تا همواره احترام و ارزش آن را در اذهان زنده دارند. این احترام از نظر قوم «یهودا» از یک ویژگى دیگرى نیز برخوردار است؛ آنان این سرزمین را یک «سرزمین ملّى» خویش نیز به حساب مى آورند و از این رو «هویت قومى و دینى» خویش را با این سرزمین آمیخته اند.

خداوند در قرآن مى فرماید: «زمانى که موسى به قوم خود گفت: اى قوم من! نعمت خدا را بر خود یاد کنید… اى قوم من! به سرزمین مقدسى که خداوند براى شما مقرر داشته است درآیید و به عقب باز نگردید که زیانکار خواهید شد، گفتند: اى موسى! در آنجا مردمى زورمند هستند و تا آنان از آنجا بیرون نروند ما هرگز وارد آن نشویم، پس اگر از آنجا بیرون بروند ما وارد خواهیم شد.» 

در این آیه خداوند، سرزمین فلسطین را سرزمین مقدس نامیده است، هرچند در آنجا مردمان زورمند و جبّار زندگى مى کردند و قوم موسى را که از مصر کوچ کرده بودند به آن سرزمین راه نمى دادند. این آیه به این نکته اشاره دارد که این سرزمین از نظر «موسى و قوم او» مقدس بوده است و براى آن ارزش و اعتبار ویژه اى در حدّ حرمت و احترام قائل بودند.

پرسش این است که این قداست و احترام براى این سرزمین در اندیشه یهودیان از کجا آمده و ریشه در چه چیزى دارد؟ با آنکه این قوم براى بار نخست به این سرزمین وارد شده اند و به ظاهر هیچ عُلقه و پیوندى میان آن ها و سرزمینى که مى خواهند به آن وارد و به اشغال خود درآورند نیست.

اما با نگاهى به پیشینه تاریخى قوم موسى (ع) درمى یابیم که میان ایشان و سرزمین قدس نوعى پیوند ملى ـ دینى برقرار است. 
قدس، جایگاه انبیا و مرکز تبلیغ توحید

مى دانیم که قوم موسى و اسباط دوازده گانه آن فرزندان یعقوب (اسرائیل (ع)) هستند و یعقوب فرزند اسحاق فرزند خلیل (ابو الانبیاء) (ع) است. حضرت ابراهیم پس از آنکه از ظلم و بیداد نمرود از شهر «اور» در بین النهرین مهاجرت و کوچ مى کند؛ به همراه سارا همسر و لوط پسر خاله اش به سوى سرزمین هاى پیرامون دریاى مدیترانه حرکت مى کنند و آن حضرت در سرزمین فلسطین ساکن مى شود.

خداوند براى نخستین بار، سرزمینى را که حضرت ابراهیم به آنجا هجرت مى کند به عنوان سرزمین مبارک مى ستاید و مى فرماید: و َنَجَّینـاهُ ولوطًا اِلَى الاَرضِ الَّتى بـارَکنا فی ها لِلعــالَمین. ، ما ابراهیم و لوط را نجات دادیم به سوى سرزمینى که آن را براى جهانیان مبارک گردانیده بودیم.

نکته جالب توجه در این آیه آن است که خداوند سرزمین را به عنوان مکانى که براى جهانیان مبارک قرار داده شده، توصیف می کند؛ بنابراین آیه نمىپذیرد که برکت زمین قدس ویژه یهودیان است. بلکه سرزمینى است که براى همه انسان ها بلکه جهانیان برکت و خیر است.

علت و سبب برکت این سرزمین براى عموم جهانیان جز به این نیست که این سرزمین جایگاه پیامبران و مرکز دعوت به توحید و یکتاپرستى است؛ بنابراین قداست سرزمین قدس به جهت بُعد دینى آن است نه ملّى آن.

از دیدگاه قرآن قومیت و اعتبارات ملى و قومى ارزشى ندارد و آنچه موجب ارزش است دین، تقوا، توحید و یکتاپرستى است: «اى مردم! ما شما را از مرد و زنى آفریدیم و شما را ملت ملت و قبیله قبیله گردانیم تا با یکدیگر شناسایى متقابل داشته باشید. در حقیقت معیار ارجمندى شما در نزد خدا تقواست. پس ارجمندترین شما پرهیزکارترین شماست، بى گمان خداوند داناى آگاه است. 

بنابراین آنچه از دیدگاه خداوند موجب قداست و احترام مى شود ابعاد دینى قضیه است نه ابعاد قومى و ملى آن، آن طور که یهود پنداشته اند؛ یهود بیشتر بر ابعاد ملى و قومى قضیه تکیه دارند و به ابعاد دینى آن توجه ندارند، چون اگر با معیار قداست دینى بنگریم، سرزمین قدس، قداست خاصى براى همه مؤمنان و دینداران جهان دارد و خاص قوم و دینى نیست؛ از سوى دیگر براى دانستن ارزش و قداست یک چیز در نزد دینى باید به میزان پایبندى آنان به ارزش هاى دینى و چگونگى برخورد اهل آن دین نسبت به موضوع نگاه شود.

در بینش یهودى، سرزمین قدس، ارض موعود است که در تورات بدان اشاره شده است و آنان در پى این مقصود همواره از هیچ کوششى فروگذار نکرده اند، با این همه هرگاه به آن مکان مقدس و مبارک درآمدند از هیچ کوششى در هتک حرمت و شکستن حرمت هاى آن نیز خوددارى نورزیده اند و در آن سرزمین مقدس به سرکشى، نافرمانى و گناه پرداخته و حرمت هاى دینى را نقض کرده اند.

قرآن با توجه به نمونه اسرائیلى شیوه برخورد با مقدسات به یک سنت الهى اشاره مى کند که بیان آن ما را به حقایق پیرامون جایگاه «قدس» در قرآن و نیز در باورهاى یهودى و اسلامى رهنمون مى سازد.

 


مسجدالاقصی از نگاه قرآن
:
امتیاز : 3.6 تعداد رای : 11

پربازدیدترین اخبار

همراهان

گزارش ها

گزارش لحظه‌به‌لحظه؛ کشتی آزاد قهرمانی‌جهان| طلسم نحسِ فینال امروز برای ایران شکسته می‌شود؟

گزارش لحظه‌به‌لحظه؛ کشتی آزاد قهرمانی‌جهان| طلسم نحسِ فینال امروز برای ایران شکسته می‌شود؟

تحریم‌های جدید آمریکا بی اهمیت است/ خوشبینی به نماد‌های بانکی متاثر از حمایت دولت/ سهامداران مشتاق گزارش‌های ۶ ماهه بزرگان بازار سرمایه/ بزرگان به پا می‌خیزند

تحریم‌های جدید آمریکا بی اهمیت است/ خوشبینی به نماد‌های بانکی متاثر از حمایت دولت/ سهامداران مشتاق گزارش‌های ۶ ماهه بزرگان بازار سرمایه/ بزرگان به پا می‌خیزند

انجمن «گزارشگران صلح» اعلام موجودیت کرد

انجمن «گزارشگران صلح» اعلام موجودیت کرد

خیابانی گزارشگر شهرآورد ۹۰ شد

خیابانی گزارشگر شهرآورد ۹۰ شد

گزارش رسانه آلمانی درباره وحید هاشمیان و تیم ملی فوتبال ایران

گزارش رسانه آلمانی درباره وحید هاشمیان و تیم ملی فوتبال ایران

گزارش تصویری دیدار تیم‌های ملی ایران و کره‌جنوبی+ تصاویر

گزارش تصویری دیدار تیم‌های ملی ایران و کره‌جنوبی+ تصاویر

رئیس کمیته هسته‌ای مجلس: جدیدترین گزارش «روند اجرای برجام» در راه مجلس است

رئیس کمیته هسته‌ای مجلس: جدیدترین گزارش «روند اجرای برجام» در راه مجلس است

وزیر مسئولیت گزارش اثربخشی تحریم را واگذارد

وزیر مسئولیت گزارش اثربخشی تحریم را واگذارد