بازدید: 3

وا-هم گرایی سیاست خارجی ترکیه با امریکا

ترکیه و امریکا طی سال‌های اخیر طیف‌های مختلفی از همگرایی و واگرایی و در پاره‌ای موارد روابطی پرتنش را پشت سر گذاشته‌اند.
سرویس بین الملل جوان آنلاین: ترکیه و امریکا طی سال های اخیر طیف های مختلفی از همگرایی و واگرایی و در پاره ای موارد روابطی پرتنش را پشت سر گذاشته اند. روابط طرفین در شراکت راهبردی ترکیه در سیاست سد نفوذ امریکا، اهمیت ترکیه برای تحت فشار قرار دادن دولت های مخالف امریکا در منطقه، مخالفت ترک ها با یک جانبه گرایی امریکا، حمایت های دو کشور از دموکراسی سکولار در جریان بهار عربی و نیز واگرایی در بحران سوریه با فراز و فرود همراه بوده است. به همین لحاظ، روابط دو کشور که به سال ۱۹۴۷ و اعلام دکترین ترومن از طرف امریکا برمی گردد برای هر دو طرف حائز اهمیت بوده است.

از طرفی امریکا در دوره جنگ سرد با توجه به علقه های غرب گرایانه برخاسته از اندیشه های آتاتورک در سیاست و روابط خارجی ترکیه، از این کشور در راستای سیاست سد نفوذ پیرامون شوروی به ویژه در منطقه اروپای غربی استفاده می کرد و حتی در دوره بعد از فروپاشی شوروی نیز تا به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه، آنکارا اهمیت خود را در مدار غرب و به عنوان پایگاه عمده غرب گرایی در منطقه حفظ کرد. از سوی دیگر در طرف ترک نیز در چند دهه گذشته، غرب گرایی توأم با چندجانبه گرایی با شدت و ضعف، یکی از ویژگی های غالب در سیاست خارجی ترکیه بوده است. برای مثال با وجود اینکه در قضایایی، چون مشکلات ترکیه و قبرس، فعالیت جدایی طلبان پ. ک. ک. و مسائل حقوق بشری ترکیه، آنکارا به صورت عمده شاهد جبهه گیری غرب بوده و به تبع آن به سمت فاصله گرفتن از غرب پیش رفته، اما در نهایت باز به سمت بازسازی و تعمیق مناسبات با امریکا و اروپا بازگشته است.

روابط دو کشور از سال ۲۰۰۲ با به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه در ترکیه، دستخوش دگرگونی شد. در قالب این تغییر و تحول، ترکیه ضمن حفظ مناسبات مسالمت آمیز با جهان غرب، به سمت چندجانبه گرایی در سیاست خارجی پیش رفت و در عین رقم زدن مناسبات با دیگر قطب های قدرت از جمله روسیه و چین، سعی کرد با ابتکار در صحنه های مختلف داخلی، منطقه ای و بین المللی خود را به بازیگر و عضوی فعال در نظام بین المللی تبدیل کند. در این زمان، بر مبنای نظریه «عمق استراتژیک» و اندیشه های احمد داوداوغلو وزیر خارجه سابق این کشور، سیاست خارجی ترکیه از سویی به جای تمرکز صرف بر روابط با غرب، متوجه ایفای نقش های بزرگ تر در فضا های نوین ژئوپلیتیک دیگر شد و از سوی دیگر نیز با حضور فعال در موضوعات منطقه ای پیرامونی به ویژه در خاورمیانه، نقش فرهنگی خود را نیز از یاد نبرده و درصدد ارائه یک طرح و چهره ای نوگرا در فضای بین المللی برآمد.
تهاجم امریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ با تأثیرات بنیادی بر ترکیه به ویژه در حوزه سیاست های امنیتی این کشور همراه بود و می توان از آن به عنوان نقطه عطفی در واگرایی روابط آنکارا – واشنگتن نام برد. مهم ترین نکته در سیاست خارجی ترکیه در شروع بحران عراق، مخالفت آنکارا با استفاده امریکا از پایگاه هوایی اینجرلیک خاک این کشور برای حمله به صدام بود. در جلسه شورای امنیت ملی ترکیه در ژانویه ۲۰۰۳، تصمیم بر این شد که این موضوع در پارلمان به رأی گذاشته شود. پارلمان ترکیه نیز استفاده از پایگاه های نظامی و فضای سرزمینی این کشور برای حمله به عراق را رد کرد. کاهش روابط دو طرف ناشی از حمله امریکا به عراق به همین جا ختم نشد و در سال های بعد نیز ترکیه تقویت گروه پ. ک. ک. در ارتفاعات شمال عراق و نیز تأثیر منفی بر فرآیند الحاق این کشور به اتحادیه اروپا از چشم امریکا می دید.

تلاش های ترکیه برای ایفای نقش های مختص و مستقل تر در طول این سال ها همچنان ادامه داشت و از مواردی مانند ایفای نقش میانجی توسط این کشور در میان نیرو های حافظ صلح سازمان ملل در لبنان، همراهی با نیرو های ناتو در افغانستان، بنیان گذاری گروه دی ۸، ایفای نقش در برنامه هسته ای ایران، ایجاد روابط متوازن با سوریه، ایران و عراق و همچنین ایفای نقش در حل و فصل بحران های بالکان، مناقشات قفقاز و آسیای مرکزی در همین راستا می توان یاد کرد. بدین ترتیب عملکرد دولت ترکیه تا قبل از سال ۲۰۱۰ نشان می دهد که این کشور سعی داشته است هدف خود مبنی بر ارائه چهره جدید که می توانست پلی میان اسلام و غرب باشد را با اتخاذ رویکرد واقع گرایانه و از طریق پیگیری مواضع متعادل و میانه رو جامه عمل بپوشاند.

با وجود تغییرات این چنینی در روابط ترکیه و امریکا، مواضع آنکارا طی سال های پس از ۲۰۱۰ مجدداً اهمیت غرب گرایی در سیاست خارجی ترکیه را نشان داد. بنابراین، در این سال ها شاهدیم که گرایش به غرب در سطوح راهبردی مجدداً در سیاست خارجی آنکارا پررنگ شده و در مقابل در وجوه تاکتیکی این روابط، استفاده از ابزار های مختلفی به چشم می خورد. حمایت ترکیه از سیاست ناتو در توسعه سیستم های دفاع موشکی این سازمان و همسویی با غرب در مورد تحولات جهان عرب، نمونه های آشکاری از این قضیه هستند. در این چارچوب می توان به هدف اصلی و مشترک ترکیه و امریکا در اثنای تحولات بهار عربی اشاره کرد که سعی دو طرف بر ایجاد دموکراسی های دلخواه و جلوگیری از ایجاد نظم جدید بود. ایجاد دموکراسی های دلخواه که به باور امریکایی ها و ترک ها همان مدل ترکیه است، نه تنها در چارچوب منافع بلندمدت امریکا در منطقه بود، بلکه کمک فراوانی به ترکیه برای افزایش نقش و نفوذ منطقه ای و جهانی می کرد. دلیل اصلی این دیدگاه نیز این بود که در رویکرد امریکایی به دموکراسی، مدل ترکیه در عین اهمیت دادن به مذهب، به نوعی با تحقق اندیشه های سکولار مورد نظر واشنگتن، از رشد نظام های مخالف با منافع امریکا در منطقه جلوگیری می کرد.

با شکست ایده دموکراسی های دلخواه در تحولات منطقه که نمونه اعلای آن شکست اخوان المسلمین در مصر بود و البته با تشدید بحران سوریه، مجدداً روابط امریکا و ترکیه دگرگون شد. مخالفت اوباما با دخالت مستقیم امریکا در بحران سوریه با وجود تلاش های مستمر ترکیه و عربستان سعودی برای این امر، اعلام حمایت امریکا از کرد های این کشور و همچنین عدم همراهی امریکا با دولت ترکیه برای استراد فتح الله گولن که اعتراض رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه مبنی حمایت امریکا از عوامل کودتای سال ۲۰۱۶ را در پی داشت، واگرایی در روابط دو کشور را نشان داد.

با به قدرت رسیدن ترامپ به عنوان رئیس جمهور امریکا، روابط دو کشور همچنان در سطوح دوجانبه و نیز تحت تأثیر بحران های منطقه ای در فضایی توأم با غرب گرایی و چندجانبه گرایی به ویژه برای ترکیه در جریان بوده است. ترامپ در ابتدا به دلیل بازداشت اندرو برانسون کشیش امریکایی از سوی ترکیه به اتهام عضویت در شبکه گولن و شرط مبادله آن با گولن از سوی اردوغان، اقدام به تحریم تجاری ترکیه و افزایش تعرفه های برخی کالا های واراتی این کشور کرد که بیشترین پیامد آن کاهش ارزش لیر ترکیه در مقابل دلار بود. این در حالی بود که در موضوعات منطقه ای، خروج امریکا از برجام و وضع مجدد تحریم ها علیه ایران به ویژه در حوزه تحریم انرژی، بی تفاوتی امریکا نسبت به قتل جمال خاشقجی روزنامه نگار سعودی در خاک ترکیه که با تلاش های واشنگتن نسبت به رفع اتهام از بن سلمان ولیعهد عربستان در این مورد همراه بود و همچنین تنش در روابط ترکیه و رژیم صهیونیستی فضای متشنج در روابط ترکیه و امریکا را در پی داشت. این در حالی است که ترکیه به رغم تصمیم برای خرید سامانه های پدافندی اس ۴۰۰ از روسیه، مذاکره با امریکا در باره خرید سامانه های پاتریوت را نیز آغاز کرد و همچنین با آزادی کشیش امریکایی بار دیگر سیالیت سیاست خارجی و قصد خود مبنی بر امتیازگیری هر چه بیشتر از ترامپ را به اثبات رساند. در شرایط کنونی نیز به نظر می رسد روابط دو کشور بیش از هر چیز تحت تأثیر چگونگی تعامل امریکا با کرد های سوریه و راضی نگه داشتن ترکیه به ویژه در شرایط خروج امریکا از سوریه و همچنین تحریم های ضدایرانی به ویژه در موضوع انرژی است. اما نکته مشخص این است که اردوغان در قامت رهبر ترکیه بیش از هر چیز در صدد استفاده از بحران های منطقه ای برای امتیازگیری از ترامپ است.

وا-هم گرایی سیاست خارجی ترکیه با امریکا
:
امتیاز : 4.4 تعداد رای : 8

پربازدیدترین اخبار

گزارش ها

گزارش میدانی نیروهای مردمی از پاکسازی مدرسه‌ای در مناطق سیل‌زده+ فیلم

گزارش میدانی نیروهای مردمی از پاکسازی مدرسه‌ای در مناطق سیل‌زده+ فیلم

انتشار بخش هایی از گزارش بازرس مولر: ترامپ در زمان انتخابات 2016، با روسیه تبانی نکرده بود / ترامپ: تبرئه شدم / ستون نویس نیویورک تایمز: باید گزارش کامل را ببینیم، نه خلاصه منتشره منصوبان ترامپ / هرکس فکر میکرد، گزارش مولر، ترامپ را پایین می کشد، در دنیای اوهام سیر می کرده

انتشار بخش هایی از گزارش بازرس مولر: ترامپ در زمان انتخابات 2016، با روسیه تبانی نکرده بود / ترامپ: تبرئه شدم / ستون نویس نیویورک تایمز: باید گزارش کامل را ببینیم، نه خلاصه منتشره منصوبان ترامپ / هرکس فکر میکرد، گزارش مولر، ترامپ را پایین می کشد، در دنیای اوهام سیر می کرده

ترامپ: گزارش مولر من را از تمام اتهامات تبرئه کرد

ترامپ: گزارش مولر من را از تمام اتهامات تبرئه کرد

گزارش تصویری از مسابقات لیگ قهرمانان اروپا فصل ۱۹-۲۰۱۸

گزارش تصویری از مسابقات لیگ قهرمانان اروپا فصل ۱۹-۲۰۱۸

تیم ملی فوتبال امید ایران صفر - یمن صفر/ گزارش لحظه به لحظه

تیم ملی فوتبال امید ایران صفر - یمن صفر/ گزارش لحظه به لحظه

کاخ سفید: ترامپ مشکلی با انتشار گزارش مولر ندارد

کاخ سفید: ترامپ مشکلی با انتشار گزارش مولر ندارد

گزارش رابرت مولر در خصوص تبانی ترامپ با روسیه

گزارش رابرت مولر در خصوص تبانی ترامپ با روسیه