آسیاتل

بازدید: 44

افزایش ۵۰‌ برابری شناور‌های چینی در آب‌های جنوب

منبع : فرارو کد خبر: 1441307
پرونده فعالیت کشتی‌های فرسوده خارجی در آب‌های ایران به مرکز پژوهش‌های مجلس رسید. آن‌طور که در گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس آمده است، کشتی‌های خارجی که به کشتی‌های چینی در بین صیادان جنوبی شهرت یافتند، از کشورهای مختلفی به سمت آب‌های ایران سرازیر شده‌اند؛ اما بین دولت ایران با دولت چین یا سایر دولت‌های خارجی و حتی بخش خصوصی دو کشور هیچ قراردادی برای صیادی در آب‌های جنوب بسته نشده است.

کشتی های خارجی که با تغییر پرچم و با نام ایران در آب های خلیج فارس و دریای عمان صید می کنند، طبق قوانین ایران از سوخت ارزان یارانه ای استفاده کرده اند. 28 میلیارد تومان از پول نفت یعنی معادل یک ماه حقوق (با فرض حقوق ماهانه یک میلیون و 200 هزار تومانی برای هر کارگر) 23 هزار و 333 کارگر، در قالب یارانه سوخت به جیب صاحبان این کشتی ها سرازیر شده است تا منابع ماهی آب های جنوب کشور، براساس گزارش مرکز پژوهش های مجلس صید شود! و احتمالا از خروج 25 میلیارد تومان پول برای واردکردن پودر ماهی به کشور جلوگیری شود. به گفته ارسلان قاسمی، رئیس هیئت مدیره صندوق توسعه صادرات آبزیان ایران حدود 16 کشتی از مجموع 91 کشتی فعال در آب های جنوب متعلق به بازنشستگان سازمان شیلات ایران است. این در حالی است که موافقت اصولی صادر شده برای دیگر اشخاص حداکثر پنج فقره بوده است.


به گزارش شرق؛ داستان فعالیت کشتی های خارجی معروف به چینی به ایستگاه خطرناکی رسیده است؛ زیرا گزارش منتشرشده از طرف مرکز پژوهش های مجلس که چندی پیش روی سایت این مرکز قرار گرفته است، نشان می دهد فعالیت کشتی های صیادی در آب های جنوبی ایران ذخایر ماهیان آب های جنوب را با خطر جدی مواجه کرده است. نتایج مطالعات مرکز پژوهش های مجلس نشان می دهد که نحوه صدور مجوز و موافقت اصولی صید، بدون تدبیر انجام شده و بر مبنای میزان واقعی ذخایر و میزان صید مجاز (صیدهای ضمنی) نبوده است. آنچه آمار صید نشان می دهد، به واسطه فشار صیادی روی گونه شبه شوریده که یکی از گونه های صید ضمنی این شناورها بوده، ذخایر آن به شدت آسیب دیده و میزان صید آن از سه هزار و 273 تُن در سال 1387 به 355 تُن در سال 95 کاهش یافته است؛ بنابراین پیش بینی می شود در صورت ادامه روند صید این شناورها به شکل فعلی به زودی گونه های بیشتری از آبزیان نزدیک کف و کف زی که معیشت ساحل نشینان وابسته به آنهاست، در معرض تهدید قرار می گیرد.


فعالیت 91 فروند کشتی در آب های جنوب
براساس این گزارش، صید فانوس ماهیان از سال 87 با دو فروند کشتی در آب های ایران آغاز شده است و در مدت 10 سال تعداد کشتی های صیادی 50 برابر شده است. تعداد این کشتی ها فقط در سال 96 در مقایسه با سال قبل، حدود دو برابر شده است. مشخص نیست با چه ضابطه ای این امر صورت گرفته و از طرف شیلات این تعداد مجوز بدون توجه به ذخایر صید ضمنی (از جمله یال اسبی و شبه شوریده) صادر شده است.


از مجموع 91 شناور فعال در امر صید فانوس ماهیان، تعداد 20 شناور ساخت داخل و 71 شناور نیز ساخت سایر کشورها از جمله چین، ژاپن، لهستان، تایلند و... هستند که در آب های سرزمینی دریای عمان فعالیت دارند. از این تعداد شناور 35 فروند چینی بوده که در قالب قرارداد اجاره به شرط تملیک، در اختیار شرکت های ایرانی قرار دارند. ساخت یک شناور صید فانوس ماهیان بین 11 تا 15 میلیون دلار هزینه دارد. هیچ گونه قرارداد مشارکتی بین دو دولت ایران و چین یا حتی مشارکت بین شرکت های خصوصی و غیردولتی ایران و چینی برای صید، منعقد نشده است. تعداد 20 فروند شناور جدید دیگر نیز که قبلا موافقت اصولی خود را از شیلات دریافت کرده اند، در مراحل ساخت بوده و از سال آتی به 91 شناور موجود افزوده خواهند شد.


از مجموع شناورهای فعال در صید فانوس ماهیان 76 شناور ثبت قطعی شده، دارای پرچم ایران بوده و طبق قوانین جاری کشورمان ایرانی تلقی می شوند و تعداد 16 شناور باقی مانده نیز در قالب اجاره بلندمدت فعالیت دارند. برای کشتی هایی هم که قرار بوده است مالکیت آنها به ایران منتقل شود، هیچ نشانه ای از این نقل وانتقالات مشاهده نشده است.


صید یارانه ای بدون صرفه اقتصادی
براساس گزارش مرکز پژوهش ها درحال حاضر فانوس ماهیان 60 درصد، یال اسبی بیش از 30 درصد و کوتر (با نام محلی دوولمی)، شبه شوریده، هامور، اسکوئید پشت ارغوانی و گیش ماهیان کمتر از 10 درصد وزن کل صید را در کشتی های صید فانوس ماهیان تشکیل می دهند. در قرارداد این کشتی ها هم ذکر شده که صاحبان کشتی می توانند 60 درصد صید فانوس ماهی داشته باشند؛ اما 40 درصد صید ضمنی برای آنها به رسمیت شناخته شده است (عدد صید ضمنی از نگاه کارشناسان جای ابهام دارد). در گزارش مرکز پژوهش های مجلس با چند ضرب و جمع ساده ثابت شده است که صاحبان کشتی های معروف به چینی از صید ضمنی سود بیشتری به دست می آورند و اساسا برای اینکه صید برایشان اقتصادی شود، تور خود را به نحوی در دریا می ریزند که دیگر ماهیان را صید کنند. در این گزارش آمده است: «به فرض تبدیل همه محموله های صیدشده فانوس ماهیان در سال گذشته به آرد ماهی که به عنوان مهم ترین هدف از سوی شیلات برای توجیه این حرکت بوده است، مجموعه سه هزار و 400 تُن پودر ماهی برای تأمین غذای آبزیان تولید شده است. با توجه به قیمت متوسط هر کیلو پودر ماهی وارداتی بین دوونیم تا سه دلار و قیمت پودر ماهی تولید داخل که هفت هزار و 500 تومان است، اجرای طرح صید فانوس ماهیان، از خروج حدود 25 میلیارد تومان برای واردات پودر ماهی جلوگیری می کند. این در حالی است که در هر دوره صید فانوس ماهیان، مبلغ 28 میلیارد تومان یارانه سوخت به شناورهای مربوط اختصاص می یابد». این محاسبه ساده نشان می دهد که فعالیت کشتی هایی که به ظاهر قرار بود برای ایرانیان اشتغال ایجاد کند و با تأمین پودر ماهی مانع خروج ارز از کشور برای واردات شود، خود فعالیتی است که پول نفت را می بلعد.


کسب سود 9 برابری از صید ضمنی
گزارش مرکز پژوهش های مجلس از تخلف آشکار در صید از نظر مکانی حکایت دارد. در این گزارش در توضیح نبود صرفه اقتصادی در صید فانوس ماهیان آمده است: «در سال 96 مجموعا حدود 18 هزار تُن از فانوس ماهیان صید شده که به طور میانگین هر کیلوگرم به قیمت 600 تومان به فروش رسیده است. بدون کسر هزینه های جاری این حجم صید، 10 میلیارد تومان درآمد ایجاد کرده است. رقم حاصل از فروش حدود 9 هزار تُن ماهی یال اسبی برابر با 76 میلیارد تومان و همچنین رقم حاصل از فروش دو هزار تُن ماهی خوراکی نیز هشت میلیارد تومان برآورد شده است. هزینه روزانه هر شناور در فصل صید حدود 30 میلیون تومان برآورد شده است.


براساس تکالیف برنامه ششم و ترکیب مصوب صید (60 درصد فانوس ماهیان و 40 درصد صید ضمنی) در سال 1400، نزدیک به 46 هزار تُن دیگر ماهیان از سوی شناورهای موسوم به چینی صید خواهد شد. در این صورت رقمی معادل 9 برابر وجه حاصل از فروش فانوس ماهیان، نصیب این شرکت ها خواهد شد و در مقابل به آبزیان آب های سرزمینی کشور خسارت جدی وارد و مشکلات معیشتی صیادان بومی نیز دو چندان خواهد شد.


رانت شیلات برای عده ای خاص
ارسلان قاسمی، رئیس هیئت مدیره صندوق توسعه صادرات آبزیان ایران، در گفت وگو با «شرق» فعالیت کشتی های چینی در آب های ایران را رانت شیلات برای عده ای خاص معرفی می کند.


او می گوید: این کشتی ها با صید ترال که سال هاست منسوخ شده و دولت هم هزینه کرده است که این صید را جمع کند، در آب های ایران فعالیت می کنند. 90 درصد صید این کشتی ها ضمنی و 10 درصد فانوس ماهیان است. درواقع برای خالی نبودن عریضه فانوس ماهی می گیرند. فعالیت این کشتی ها در آب های جنوب عملا رانتی است که شیلات برای عده ای خاص ایجاد کرده است و زندگی صیادان از میناب تا بندر گواتر را تحت الشعاع قرار داده است.


قاسمی اضافه می کند: درنظرگرفتن 40 درصد صید ضمنی برای کشتی های خارجی کمی غیرعادی است و در روال عادی نسبت صید اصلی به ضمنی، 70 به 30 است.


او ادامه می دهد: برداشت از فانوس ماهیان به دلیل اینکه این ذخایر بین ایران و عمان مشترک است، ضروری است، اما کشتی هایی که در آب های جنوب فعالیت می کنند، تکنولوژی قدیمی داشته و مربوط به دهه 70 و 80 میلادی هستند، بنابراین امکانات لازم برای صید فانوس ماهیان را در اختیار ندارند.


قاسمی درباره گزارش مرکز پژوهش های مجلس که از نبود قرارداد بین دولت های ایرانی و خارجی برای صید در آب های ایران خبر داده است، این گونه توضیح می دهد: نباید بین دولت ها قراردادی وجود داشته باشد، اما قطعا باید بین خصوصی ها این قرارداد وجود داشته باشد.


او اضافه می کند: پرچم همه این کشتی ها عوض شده و به پرچم ایرانی تبدیل شده است. با تعویض پرچم، سوخت یارانه ای به این کشتی ها داده می شود. وقتی کشتی سوخت یارانه ای دریافت کرده معنا و مفهوم آن این است که قراردادی بین شرکت خصوصی ایرانی و شرکت خارجی بسته شده. بدون قرارداد نمی توانند تغییر پرچم بدهند. شیلات مدعی است برخی از این کشتی ها مالکیتشان به شرکت های ایرانی منتقل شده. برخی از این کشتی ها قرارداد طویل المدت با شرکت های ایرانی دارند. این رفتارها درواقع برای ایجاد نوعی پوشش بوده است.


به گفته رئیس هیئت مدیره صندوق توسعه صادرات آبزیان ایران، اگر این کشتی ها به واقع فانوس ماهی صید می کردند باید کارخانه های جنوب فعال می شدند و واردات این محصول در گمرک کاهش می یافت، درحالی که این کشتی ها بیشتر به دنبال صید ماهی یال اسبی هستند که در بازار چین، کره جنوبی و ژاپن علاقه مندان بسیاری دارد.


او تأکید می کند: این کشتی ها در ظاهر متعلق به شرکت های خصوصی است، اما یکی از بزرگ ترین ناوگان آن در اختیار بازنشستگان شیلات است. این بازنشستگان 16 فروند شناور در اختیار دارند، درحالی که موافقت اصولی صید فانوس ماهیان برای سایر اشخاص حداکثر پنج فقره بوده است.


سکوت ادامه دار شیلات
مسئولان سازمان شیلات در برابر کشتی های چینی هیچ گاه شفاف سازی لازم را انجام نداده اند. محمد صدیق مرتضوی، پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، به سؤالات «شرق» درباره تغییر جمعیت آبزیان آب های جنوبی پاسخی ارائه نمی کند و پاسخ گویی را به زمان دیگری موکول می کند. حسن صالحی، رئیس سازمان شیلات، هم که در جلسه ای در شهر قم حضور یافته بود، به تماس های «شرق» پاسخ نمی دهد. فقط روابط عمومی این سازمان اعلام می کند که صید فانوس ماهیان در آب های جنوبی کشور متوقف شده است، اما ارائه دلایل این توقف را منوط به مصاحبه با رئیس این سازمان می کند. البته ارسلان قاسمی در جریان توقف صید فانوس ماهیان در آب های جنوبی کشور قرار ندارد.


کشورها به دنبال کاهش صید ضمنی
صید ضمنی هدف اصلی صیاد نیست. برخی گونه ها ناخواسته در تور صیادان گیر می کنند، اما در کشتی های چینی این صید به هدف اصلی تبدیل شده است. سعید گرگین، عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی گرگان، در گفت وگو با «شرق» درباره رقم منطقی صید ضمنی عنوان می کند: در همه دنیا تلاش می کنند میزان صید ضمنی را کاهش دهند.


او تأکید می کند: کاهش جمعیت ماهیان آب های جنوبی را نمی توان صرفا به فعالیت کشتی های چینی نسبت داد، بلکه سایر عوامل نظیر صید قاچاق، ورود فاضلاب ها به دریا، خشک شدن رودخانه ها و ... هم سهمی در کاهش جمعیت آبزیان دارند.


گرگین برخلاف قاسمی، صید ترال را هم روش منسوخ شده ای در دنیا نمی داند و بر این باور است که باید این نوع صید مدیریت شود، زیرا کشورها با تغییر چشمه تورها، اجازه می دهند بچه ماهی ها فرصت رشد در دریا پیدا کنند و درعین حال سواحل خود را اصلاح می کنند تا جمعیت آبزیان بهبود یابد.


loading...
دانلود نرم افزار

پربازدیدترین اخبار

گزارش ها

تبلیغات

آسیاتک حمایت