آسیاتل

بازدید: 50

نقد فیلم مغز‌های کوچک زنگ‌زده؛ اول جاده

منبع : فرارو کد خبر: 1421056
«مغز‌های کوچک زنگ‌زده» ... بهترین فیلم هومن سیدی تا این لحظه با اختلافی فاحش. فیلمی که بالاخره هومن سیدی را در قالب یک کارگردان خلاق معرفی می‌کند نه آرتیست انتلکت تازه به دوران رسیده‌ای که می‌خواهد شهوتش را به ال اس دی و توهم در فیلم خود سر تماشاگر خالی کند. هومن سیدی در «مغز‌های کوچک زنگ‌زده» بچه‌بازی و شاخ‌وشانه کشیدن‌هایش برای سینما را کنار گذاشته و فیلمی ساخته که تمهیدات بصری عجیب غریبش قرار نیست از فرم فیلم بیرون بزند یا بی‌دلیل و بیخودی صرف جذاب بودن و زیبا بودن به کار گرفته شود.
نقد فیلم مغز های کوچک زنگ زده؛ اول جاده
 
مدیسا مهراب پور در "بلاگ نماوا" نوشت: «مغز های کوچک زنگ زده» آخرین ساخته هومن سیدی را می توان بهترین فیلم کارنامه کاری او دانست. فیلمی که بیشتر از حد انتظارمان ظاهرشده است و سیدی موفق شده شماری از اساسی ترین ایراداتی را که به فیلم های پیشینش و اصلاً شکل فیلم سازی اش وارد بود، در اینجا به واسطه تجربه های پیشین و البته رسیدن به ره یافتی تازه در سینمای موردعلاقه اش تا حد زیادی در «مغز های کوچک زنگ زده» از میان بردارد.
 
سیدی پس از فیلم جالب توجه اولش یعنی «آفریقا» که فضایی متأثر از فیلم های مستقل آمریکایی داشت و خصوصاً تارانتینو و فینچر را به یاد می آورد، سراغ ساخت فیلم «سیزده» رفت. هرچند که «آفریقا» فیلم سرراست و جمع وجوری بود و به عنوان یک فیلم اول نوید ظهور کارگردانی جالب را می داد، اما سیدی پس ازآن سیری نزولی پیدا کرد. «سیزده» درباره پسربچه ای در آستانه بلوغ و فهم بود که به واسطه شرایط خانه و اختلافات میان پدر و مادرش، با یکسری جوان علاف و تا حدی خطرناک همراه می شد و زندگی را در چهارچوب دیگری تجربه می کرد و هم از حیث مضمونی و پرداختن به فضای ذهنی پسربچه در مواجهه با ریسک های اجتماعی و هم به لحاظ کارگردانی و خلق تصاویر زیبا و مرعوب کننده فیلم جالبی محسوب می شد.
 
«سیزده» بیش از «آفریقا» هم وامدار سینمای آمریکا و البته تصویرسازی بصری آن بود و احتمالاً دلیل انتخاب شهرک اکباتان برای فیلم برداری هم شباهتش به شهرک هایی بود که در فیلم های نیویورکی می بینیم هم همین شبیه سازی میان فضای فیلم ها بود.
 
«سیزده» کماکان با همه ضعف هایی که در فیلم نامه خود داشت کماکان امیدوارکننده می نمود تا اینکه نوبت به «اعترافات ذهن خطرناک من» رسید. فیلمی که نام هومن سیدی را وارد بازی بزرگان کرد و هم زمان بر سر زبان مردم خصوصاً جوانان و تین ایجر های دهه هفتادی انداخت. کسانی که بیش از همه با گیم های کامپیوتری و تکنولوژی روز هالیوود بزرگ شده و فهم بصری شان بر اساس با آن ها تربیت شده بود و «اعترافات ذهن خطرناک من» به فهم بصری شان از باقی فیلم های حاضر بر پرده نزدیک تر بود. هومن سیدی با انتخاب موضوع ویژه برای فیلم جدیدش که به اسید (ال اس دی) ربط پیدا می کرد، (این روز ها صدای همین دهه هفتادی ها را در خیابان زیاد می شنویم که در پیاده رو ها قدم می زنند و از علاقه شان به مصرف اسید یا کنجکاوی شان برای امتحان کردن آن میگویند.) هم حرف تازه و قصه ای جدید برای تعریف کردن پیداکرده بود که در سینمای رسمی کشور تاکنون حرفی از آن زده نشده بود و هم آن را در فرمتی نو با صحنه پردازی ها، میزانسن ها و فیلم برداری بدیع و متصنعی ارائه کرده بود تا ذائقه تماشاگرش را به کلی تغییر دهد.
 
نقد فیلم مغز های کوچک زنگ زده؛ اول جاده
 
«اعترافات ذهن خطرناک من» داستان درست و درمانی نداشت و می خواست نداشته هایش را در پس همین اعجاب انگیزی و البته پیچ هایی نه چندان ضروری و به جا در فیلم نامه پنهان کند. کارگردان خودش هم مرعوب ایده و تصاویری که خلق کرده، شده بود و خودشیفتگی از سر و روی فیلم بالا می رفت. انگار که درست شبیه به تأثیر ال اس دی که همه چیز را دوست داشتنی و حیرت انگیز و رنگارنگ می کند، کارگردان هم با ساخته خودش های شده باشد، فکر می کرد بهترین از این دیگر نمی توان چیزی ساخت. خودشیفتگی را در سرتاسر این فیلم بی سروته می توانید به وضوح ببینید؛ اما این ایراد بزرگ «اعترافات ذهن خطرناک من» و آنچه ما را از سیدی ناامید می کرد نبود.
 
مشکل اصلی درست در همین ظاهر خوش آب و رنگ فیلم بود که هر گوشه اش انگار از فیلمی دیگر در تاریخ سینمای آمریکا به جهان فیلم ورود کرده بود. نه تن ها در میزانسن یا حرکت دوربین که حتی منطق و سیر فیلم نامه و یا دیالوگ های بازیگران هم آمریکایی-هالیوودی طراحی شده بودند، البته در سطح نازل تر از هالیوود یا سینمای مستقل آمریکا. بسیار نازل تر.

در «خشم و هیاهو» انگار که خود کارگردان به الکن بودن زبان فیلم قبلی اش پی برده باشد، سعی کرد با داستانی که برای بسیاری، این بار فوتبالی هایمان نه دراگ بازها، آشناست فیلمی داستانی تر و البته به همان سیاق کارگردانی همیشگی اش بسازد. داستان خیانت یک خواننده معروف و کشته شدن همسرش که در پی آن روی می دهد در «خشم و هیاهو» دستمایه بهتری را برای سیدی فراهم کرده بود تا مجبور نباشد تهی فیلمش را زیر زرق وبرق های اضافه و زیاده گویی ها پنهان کند.
 
«خشم و هیاهو» هرچند صحنه هایی به یادماندنی داشت، اما هنوز هم از زیر سایه تأثیرات سینمای آمریکا بر ذهن و شکل فیلم سازی کارگردان جوان و خوش قریحه بیرون نیامده بود و کماکان بهترین صحنه هایش در حافظه سینمایی تماشاگر حرفه ای پیش تر جای خود را در فیلم دیگری داشتند.

به شکل کلی آیا تأثیرپذیری یا حتی بی پرده تر بگوییم، کپی کاری از روی فیلم های دیگر و خصوصاً آن ها که بسیار محبوب هستند، اشتباه است یا فیلم را بی ارزش می کند؟ مگر شهرام مکری که همین دهه هفتادی ها او را، چون بت خود در سینما می ستایند و حکم همان چوپان گله را برایشان دارد در فیلم هایش چه می کند؟ «اشکان، انگشتر متبرک و چند داستان دیگر» را به یاد بیاورید که هرکدام از صحنه هایش تعمداً شبیه به صحنه مهمی در تاریخ سینما بازسازی شده است. یا در نمونه های جدی تر غیر ایرانی اش مثلاً تأثیر وایلدر را بر کمدی رمانتیک سازان مهمی مانند جاد آپاتو می توانید دریابید. بگذارید در اینجا نقلی از تارانتینو بیاوریم که در مصاحبه ای درباره همین تأثیرپذیری فیلم هایش از تاریخ سینما می گوید: “وقتی از یه چیزی تو فیلم یا صحنه ای خوشتون میاد، ادای دین و تأثیرپذیری و این ها حرف مفته، باید بدزدیش برای فیلم خودتون! ”
 
بله نفس تأثیرپذیری چه مستقیم باشد و کارگردان تعمداً به منبع ارجاع بدهد، چه دزدی باشد و اسمی از منبع به میان نیاید تا برای آن ها که اصل جنس را ندیده اند خود را اصل جا بزند، کپی کردن نه فیلمی را سخیف می کند و نه ارزش هنری اش را دستخوش تغییر می کند، حتی با یک بازسازی کامل و تمام عیار هم هیچ دو فیلمی شبیه به یکدیگر نخواهند بود و عواطف متفاوتی را در تماشاگر به وجود خواهند آورد.

اما در مورد فیلم های سیدی این تأثیر از سینمای پرزرق وبرق و پیچیده نما هالیوود در تصویرسازی، به دلیل همراهی با خودشیفتگی که گفته شد، بسیار آسیب زننده می نماید. فیلم های او به همین واسطه همواره در حال خودنمایی بوده اند تا تماشاگر مرعوب تصاویر و فضا واقعی/خیالی فیلم ها شود.
 
این تصاویر آن قدر خود را دست بالاگرفته اند و فیلم ساز آن قدر پرمدعا آن ها را به تصویر کشیده که به نوعی خود را فراتر از تماشاگر و شعور هنری بصری اش می داند و جامیزند تا با نمایش خود و مثلاً میزان ابهتش، فهم بصری تماشاگر را تحقیر کند و آن را به سلطه خود دربیاورد. این کپی کاری در فیلم های سیدی همان قدر که سبب حیرت تماشاگر می شد، سرش را هم شیره می مالید و فیلم های سیدی را دوست نداشتنی و توخالی و پرمدعا جلوه می بخشید.
 
نقد فیلم مغز های کوچک زنگ زده؛ اول جاده
 
اما درباره «مغز های کوچک زنگ زده» ... بهترین فیلم هومن سیدی تا این لحظه با اختلافی فاحش. فیلمی که بالاخره هومن سیدی را در قالب یک کارگردان خلاق معرفی می کند نه آرتیست انتلکت تازه به دوران رسیده ای که می خواهد شهوتش را به ال اس دی و توهم در فیلم خود سر تماشاگر خالی کند. نه کارگردانی که ادعا در فیلم هایش در بوق و کرنا می شود و چنان وانمود می کند که بهترین چیزی است که در سینمای ایران خلق شده و نه فیلم بینی که از فیلم های آمریکایی خوشش می آید و هرچه را که با آن حال می کند برمی دارد و در فیلم خود جای می دهد تا آنچه مرعوبش کرده الباقی را هم مرعوب کند. هومن سیدی در «مغز های کوچک زنگ زده» بچه بازی و شاخ وشانه کشیدن هایش برای سینما را کنار گذاشته و فیلمی ساخته که تمهیدات بصری عجیب غریبش قرار نیست از فرم فیلم بیرون بزند یا بی دلیل و بیخودی صرف جذاب بودن و زیبا بودن به کار گرفته شود.
 
سیدی به خوبی فهمیده که این در هم تابیدگی فرم و داستان است که یک فیلم را خوب می کند و نه حرکت اعجاب آور دوربین. او حالا خاشعانه و فروتنانه خود را به دامان سینما و داستان سپرده تا فیلمی را بسازد که هرچند در عمق خود بسیار تلخ و چرک است، اما تصنعی نباشد.
 
نقد فیلم مغز های کوچک زنگ زده؛ اول جاده
 
هرچند اعصاب خورد کن، اما تماشاگر را تحقیر نکند. مهم تر از همه این ها انگار او مفهوم فیلم سازی را به عنوان کاری تیمی و در هماهنگی کامل میان اجزای مختلف فیلم درک کرده و بیش از هر فیلم دیگرش به این هماهنگی و درهم تنیدگی اجزا فیلم پایبند بوده است. حالا بعد از خاک بازی های متعدد و خوب و بد هومن سیدی در این سال ها می توان «مغز های کوچک زنگ زده» را شروع مسیر منحصربه فرد فیلم سازی این جوان بااستعداد سینمای ایران دانست. جایی که خودش و سینمای موردعلاقه و چگونگی رسیدن به لحن آن را پیداکرده و باید فیلم به فیلم بیشتر تجربه کند و بیشتر در برابر عظمت سینما و جهان فانتزی اش سر تعظیم فرود بیاورد.
 
 

loading...
دانلود نرم افزار

پربازدیدترین اخبار

گزارش ها

گزارشی از کاخ نشینی در ٤ برج لاکچری تهران

گزارشی از کاخ نشینی در ٤ برج لاکچری تهران

گزارشی از کاخ‌نشینی در 4 برج لاکچری تهران

گزارشی از کاخ‌نشینی در 4 برج لاکچری تهران

حسن‌زاده: زمانی که گزارشات کامل از بازی سپاهان و پرسپولیس برسد وظیفه خود را انجام می‌دهیم/ باید دقت بیشتری به خرج دهیم

حسن‌زاده: زمانی که گزارشات کامل از بازی سپاهان و پرسپولیس برسد وظیفه خود را انجام می‌دهیم/ باید دقت بیشتری به خرج دهیم

تبلیغات

آسیاتک حمایت